Burza wokół SAFE w Rumunii

Program obronny SAFE w Rumunii znalazł się w centrum kontrowersji po doniesieniach, że niemiecki koncern Rheinmetall miał podnieść ceny swoich ofert nawet o 30% tuż przed podpisaniem kontraktów z rumuńskim Ministerstwem Obrony. Sprawa wywołała krytykę wobec przejrzystości zakupów i realnych korzyści dla krajowego przemysłu.

Wyższe ceny na finiszu negocjacji

Jak poinformował rumuński serwis Mediafax.ro, niektórzy dostawcy uzbrojenia, w tym Rheinmetall, podnieśli początkowo ustalone ceny o 30% w ostatnich dniach negocjacji, wywierając presję na rząd. Minister obrony Radu Miruță zapowiedział, że Rumunia nie zaakceptuje takich praktyk:

Kiedy zaczęliśmy rozmowy o SAFE, niektórzy prywatni producenci amunicji przyszli z określoną ceną. Teraz, gdy jesteśmy blisko podpisania, wracają z około 30% więcej. Nie zaakceptujemy tego.”

Miruță podkreślił, że państwo nie ulegnie presji i że sektor prywatny nie może zmuszać rządu do zaakceptowania wyższych kosztów jedynie ze względu na harmonogram kontraktów.

Rheinmetall w centrum kontrowersji

Według publikacji Defence Industry Europe, niemiecki Rheinmetall miał zwiększyć ceny w kilku projektach SAFE, w tym w programie bojowego wozu piechoty na gąsienicach (MLI), obejmującym zakup 298 pojazdów o wartości prawie 3 mld euro. Wyższe ceny mogłyby zwiększyć całkowity koszt o około 1 mld euro. Dodatkowo firma żądała wsparcia finansowego ze strony rządu rumuńskiego, co rodziło pytania o równowagę między zobowiązaniami a obowiązkami partnerów.

Krytyka struktury zakupów SAFE

Mechanizm SAFE w Rumunii budzi coraz większe kontrowersje. Krytycy wskazują na scentralizowany model zakupów, umożliwiający zawieranie kontraktów bez otwartej konkurencji, z wybranymi wcześniej dostawcami. Obawy dotyczą również udziału i zysków krajowego przemysłu:Mechanizmy agregowania wymagań na poziomie programów mogą ograniczać realne korzyści dla lokalnych firm. Przykładem jest program wozów bojowych MLI – platforma Lynx Rheinmetall produkowana jest obecnie na Węgrzech, co rodzi pytania dotyczące bezpośrednich korzyści przemysłowych dla Rumunii.”

Czym jest SAFE?

SAFE to europejski program mający na celu wzmocnienie obronności państw członkowskich UE poprzez wsparcie finansowe (150 mld euro) m.in. na zakupy sprzętu wojskowego produkowanego w Europie. Program pozwala na ograniczone zakupy poza UE, przy czym komponenty wyprodukowane w państwach SAFE muszą stanowić co najmniej 65% kosztów. SAFE powstał w 2025 r. w odpowiedzi na zagrożenie ze strony Rosji oraz niepewność wobec amerykańskiego zaangażowania w Europie.

Krytycy ostrzegają, że mechanizm może zwiększać koszty i ograniczać kompatybilność sprzętu z już posiadanym uzbrojeniem, a także wiązać państwa z ryzykownymi pożyczkami.