Gra o Ormuz: Trump stawia ultimatum

Prezydent USA Donald Trump miał zagrozić wstrzymaniem dostaw uzbrojenia dla Ukrainy, jeśli europejscy sojusznicy nie wesprą Stanów Zjednoczonych w działaniach na rzecz odblokowania Cieśniny Ormuz. Informacje te podał brytyjski dziennik Financial Times, powołując się na źródła zaznajomione z kulisami rozmów.

Według ustaleń gazety, w marcu Trump oczekiwał, że siły morskie NATO zaangażują się w operację zapewniającą swobodny przepływ przez Cieśninę Ormuz – jeden z kluczowych szlaków transportowych świata, którym przepływa około 20 proc. globalnych dostaw ropy naftowej oraz 30 proc. skroplonego gazu ziemnego (LNG).

Europejscy sojusznicy odmówili jednak udziału w tej inicjatywie. W odpowiedzi amerykański prezydent miał zagrozić wstrzymaniem dostaw broni dla Ukrainy realizowanych w ramach programu PURL – mechanizmu NATO, w którym państwa europejskie finansują zakup amerykańskiego uzbrojenia dla Kijowa.

Szybka reakcja NATO i presja ze strony Ruttego

Sytuację próbował załagodzić sekretarz generalny NATO Mark Rutte. Pod jego naciskiem grupa państw – w tym Francja, Niemcy i Wielka Brytania – wydała 19 marca wspólne oświadczenie. Zadeklarowano w nim gotowość do „wniesienia wkładu w odpowiednie działania mające na celu zapewnienie bezpiecznego przejścia przez Cieśninę Ormuz”.

Jedno ze źródeł „Financial Times” wskazało, że inicjatywa powstała w pośpiechu:
– To Rutte nalegał na wspólne oświadczenie, ponieważ Trump groził wycofaniem się z PURL i ogólnie z Ukrainy. Oświadczenie zostało następnie szybko sporządzone, a później dołączyły do niego inne kraje, ponieważ nie było wystarczająco dużo czasu, aby zaprosić wszystkich do jego podpisania jednocześnie.

Kulisy rozmów: „histeryczna” reakcja Trumpa

Dziennik informuje również, że dwa dni przed publikacją oświadczenia Rutte prowadził intensywne rozmowy telefoniczne zarówno z Trumpem, jak i sekretarzem stanu USA Marco Rubio.

Według jednego z urzędników, podczas konsultacji z przedstawicielami Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii, szef NATO miał stwierdzić, że Trump był „histeryczny” wobec odmowy europejskich partnerów.

Zmiana tonu w wystąpieniu Trumpa

W środę, 1 kwietnia, Trump wygłosił orędzie, w którym częściowo zmienił retorykę. Stwierdził, że Stany Zjednoczone nie są uzależnione od Cieśniny Ormuz, a odpowiedzialność za jej odblokowanie powinna spoczywać na krajach importujących z regionu surowce energetyczne.