Grzywna w Kościele? Od marca zmieniają się zasady

Od 1 marca 2026 r. w Kościele katolickim w Polsce będzie można nakładać kary finansowe za przestępstwa kanoniczne popełnione podczas pełnienia obowiązków. Chodzi nie tylko o duchownych, ale także o świeckich sprawujących urząd w Kościele. Konferencja Episkopatu Polski ogłosiła dokument, który precyzuje widełki grzywien i zasady potrącania wynagrodzenia kościelnego.

Nowe rozwiązania dotyczą dwóch grup: duchownych oraz osób świeckich pełniących urząd w Kościele. Warunek jest jeden: chodzi o przestępstwa kanoniczne popełnione w czasie wykonywania powierzonych zadań. Przepisy przewidują możliwość wymierzenia grzywny albo nałożenia obowiązku wpłaty określonej kwoty na cele Kościoła, a także – w określonych sytuacjach – pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego. 

Kluczową zmianą jest ujednolicenie zasad wyliczania kwoty kary. W dekrecie ustalono, że wysokość grzywny lub kwoty pieniężnej odnosi się do minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę w Polsce, obowiązującego w dniu wymierzenia kary. Dolny próg to co najmniej połowa minimalnej pensji brutto, a górny – maksymalnie 20 takich wynagrodzeń. 

Dokument przewiduje też, że organ wymierzający karę wskazuje, na rzecz jakiego podmiotu ukarany ma wpłacić określoną kwotę – z zastrzeżeniem, że ma to być zgodne z celami kościelnymi opisanymi w prawie kanonicznym. 

Wprowadzono ograniczenie, które ma chronić ukaranego przed całkowitą utratą środków do życia. W dekrecie zapisano, że kara pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego „nie może pozbawiać ukaranego środków koniecznych do godziwego utrzymania”, rozumianych jako równowartość kwoty wolnej od zajęcia komorniczego, wynikającej z przepisów prawa polskiego w dniu nałożenia kary. 

U podstaw nowych zasad leży reforma kościelnego prawa karnego w Kodeksie Prawa Kanonicznego, zainicjowana przez papieża Franciszka i obowiązująca w zreformowanej postaci od grudnia 2021 r. Konferencja Episkopatu Polski uznała, że w Polsce potrzebne jest doprecyzowanie praktycznych reguł ustalania wysokości kar finansowych. Zasady przyjęto 14 października 2025 r. podczas 402. Zebrania Plenarnego KEP w Gdańsku, a następnie – po uzyskaniu kościelnej zgody – zostały ogłoszone w formie dekretu. 

Dokument uzyskał tzw. recognitio Dykasterii ds. Biskupów 26 stycznia 2026 r., a dekret promulgacyjny podpisano w Warszawie 26 lutego 2026 r. Pod dokumentem widnieją podpisy przewodniczącego KEP abp. Tadeusza Wojdy oraz sekretarza generalnego bp. Marka Marczaka. Wejście w życie nowych zasad wyznaczono na 1 marca 2026 r. 

red.oprac.al