Nowy przywódca Iranu oficjalnie ogłszony

56-letni Modżtaba Chamenei został nowym najwyższym przywódcą Iranu. Syn wieloletniego lidera kraju przejmuje jedno z najpotężniejszych stanowisk w systemie politycznym Islamskiej Republiki w momencie rosnących napięć na Bliskim Wschodzie. Jego nominacja budzi kontrowersje – zarówno z powodu rodzinnych powiązań, jak i opinii o jego bardziej radykalnych poglądach.

Nowym najwyższym przywódcą Iranu został Modżtaba Chamenei, syn wieloletniego lidera kraju Ali Chamenei. Decyzję w tej sprawie podjęło Zgromadzenie Ekspertów, czyli ciało złożone z wysokich rangą duchownych szyickich odpowiedzialne za wybór najwyższego przywódcy.

Chamenei od lat wymieniany był wśród potencjalnych następców swojego ojca, choć nigdy nie zajmował formalnego stanowiska rządowego. Jego wpływy miały jednak wynikać z bliskich relacji z elitami władzy oraz powiązań z potężnym Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej.

Nowy przywódca urodził się w 1969 roku w Meszhedzie jako drugi syn Alego Chameneia. Dorastał w czasie, gdy jego ojciec był aktywnym przeciwnikiem rządów szacha. Po Rewolucja islamska w Iranie 1979 rodzina przeniosła się do Teheranu.

W latach 80. Modżtaba Chamenei jako ochotnik walczył w Wojna iracko‑irańska, służąc w jednostkach powiązanych z Korpusem Strażników Rewolucji. To właśnie wtedy nawiązał relacje z dowódcami tej formacji, które w kolejnych latach miały stać się podstawą jego politycznych wpływów.

Gdy w 1989 roku Ali Chamenei objął funkcję najwyższego przywódcy Iranu, jego syn znalazł się w samym centrum systemu władzy. Według licznych analiz pełnił rolę zaufanego współpracownika i pośrednika między biurem przywódcy a najważniejszymi instytucjami państwa.

Niektórzy obserwatorzy przypisują mu również zakulisowe wsparcie dla prezydentury Mahmud Ahmadineżad, zwłaszcza podczas wyborów w 2005 i 2009 roku, po których w Iranie wybuchły największe protesty od czasu rewolucji islamskiej.

Modżtaba Chamenei od lat pozostaje postacią budzącą spore kontrowersje. W 2019 roku administracja Donald Trump objęła go sankcjami, oskarżając o wspieranie represji w Iranie oraz działań destabilizujących w regionie.

Według doniesień mediów i organizacji monitorujących sankcje ma on także kontrolować rozległą sieć zagranicznych inwestycji i nieruchomości, których wartość szacowana jest na miliardy dolarów.

Stanowisko najwyższego przywódcy to najważniejsza funkcja w irańskim systemie politycznym. Lider stoi ponad rządem i prezydentem, dowodzi siłami zbrojnymi, decyduje o kierunkach polityki zagranicznej i mianuje najważniejszych urzędników państwowych.

W praktyce oznacza to, że nowy przywódca będzie miał ostateczny wpływ na kluczowe decyzje strategiczne państwa.

Ogłoszenie wyboru Modżtaby Chameneia zbiegło się z kolejną eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie. Wkrótce po jego nominacji Iran wystrzelił kolejną salwę pocisków w kierunku Izrael.

Według informacji izraelskich służb na wielu obszarach kraju uruchomiono alarmy przeciwlotnicze, a w wyniku upadku fragmentów jednej z rakiet w środkowym Izraelu ranna została jedna osoba.

Część komentatorów zwraca uwagę, że wybór syna poprzedniego przywódcy może być postrzegany jako odejście od pierwotnych założeń rewolucji z 1979 roku. Ideologia republiki islamskiej zakładała bowiem, że o przywództwie decyduje autorytet religijny i wiedza uczonego, a nie rodzinne dziedziczenie władzy.

Dlatego nominacja Modżtaby Chameneia już teraz wywołuje debatę o przyszłości irańskiego systemu politycznego i o tym, w jakim kierunku może podążyć kraj w najbliższych latach.