Papież: demokracja bez fundamentów moralnych może stać się tyranią

Demokracja może prawidłowo funkcjonować tylko wtedy, gdy opiera się na prawie moralnym i właściwym rozumieniu osoby ludzkiej – podkreślił papież Leon XIV w przesłaniu skierowanym do uczestników Sesji Plenarnej Papieskiej Akademii Nauk Społecznych.

Watykańskie gremium obraduje w Rzymie pod hasłem „Sprawowanie władzy: prawomocność, demokracja i prawo międzynarodowe”. Papież zwrócił uwagę, że temat ten nabiera szczególnego znaczenia w czasie dynamicznych przemian globalnych.

– Demokracja jest zdrowa tylko wówczas, gdy zakorzeniona jest w prawie moralnym i prawdziwej wizji osoby ludzkiej. Pozbawiona tych podstaw może stać się tyranią – wskazał Leon XIV.

Władza jako służba, nie cel

W swoim przesłaniu papież przypomniał, że – zgodnie z katolicką nauką społeczną – władza nie powinna być celem samym w sobie, lecz narzędziem służącym realizacji dobra wspólnego. Podkreślił, że jej prawowitość nie wynika z przewagi ekonomicznej czy technologicznej, ale z mądrości i moralnych zasad jej sprawowania.

Zaznaczył również, że kluczowe dla właściwego rządzenia są takie wartości jak sprawiedliwość i odwaga, które umożliwiają podejmowanie odpowiedzialnych decyzji i ich konsekwentne wdrażanie.

– „Autentyczna demokracja – zauważył Papież – przestrzega godności każdej osoby i wzywa każdego obywatela do odpowiedzialnego udziału w dążeniu do osiągnięcia wspólnego dobra”.

Leon XIV przywołał także nauczanie św. Jana Pawła II, przypominając, że demokracja pozwala obywatelom uczestniczyć w procesach politycznych oraz rozliczać rządzących.

– „Demokracja jest zdrowa – wskazał Leon XIV – tylko wówczas, gdy zakorzeniona jest w prawie moralnym i prawdziwej wizji osoby ludzkiej. Pozbawiona tych podstaw demokracja może stać się tyranią albo maską dominacji elit ekonomicznych i technologicznych”.

Wyzwania dla świata i relacji międzynarodowych

Papież odniósł się również do sytuacji międzynarodowej, podkreślając, że te same zasady powinny obowiązywać w relacjach między państwami.

– „Jest to szczególnie ważne w czasie, gdy rywalizacja strategiczna i zmiana układu sił kształtują na nowo relacje w świecie”.

Zwrócił uwagę, że stabilność globalna nie może opierać się wyłącznie na równowadze sił czy technokratycznym podejściu. Ostrzegł przy tym przed nadmierną koncentracją wpływów.

– „Koncentracja sił militarnych, ekonomicznych i technologicznych w kilku ośrodkach stanowi zagrożenie dla demokracji i międzynarodowych porozumień”.

Leon XIV wezwał do budowania wspólnoty międzynarodowej opartej na braterstwie, nawiązując do nauczania swoich poprzedników – św. Jana Pawła II oraz papieża Franciszka.

Miłosierdzie jako fundament pokoju

W końcowej części przesłania papież wskazał na duchowy wymiar budowania pokoju.

– „Z perspektywy wiary wszechmoc Boga wyraża się w miłosierdziu i przebaczeniu. Boża siła nie dominuje, ale leczy i uzdrawia”.

Podkreślił, że właśnie logika miłosierdzia powinna inspirować działania ludzi i narodów, prowadząc do budowy świata opartego na jedności i pokoju.

Na zakończenie Leon XIV wyraził nadzieję, że prace Papieskiej Akademii Nauk Społecznych przyczynią się do rozwoju globalnej kultury pojednania. Zaznaczył, że pokój nie oznacza braku konfliktów, lecz jest owocem sprawiedliwości oraz władzy rozumianej jako służba człowiekowi.