Koniec „automatu” w NFZ dla części Ukraińców. Od 5 marca zmiana zasad

Od 5 marca 2026 r. bezpłatne leczenie w publicznym systemie ochrony zdrowia – dla części obywateli Ukrainy przebywających w Polsce – przestanie działać na dotychczasowych zasadach. Prawo do świadczeń bez opłacania składki zdrowotnej zostanie ograniczone do wskazanych grup, a pozostali, by korzystać z NFZ, będą musieli mieć tytuł do ubezpieczenia albo opłacać składkę dobrowolnie.

Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. Polska wprowadziła rozwiązania, które pozwalały uchodźcom korzystać z opieki zdrowotnej także bez ubezpieczenia. Te zasady były już stopniowo ograniczane, a kolejny etap ma wejść w życie 5 marca 2026 r. 

Według opisywanych zmian, od 5 marca bezpłatna opieka zdrowotna „mimo braku ubezpieczenia” ma przysługiwać przede wszystkim dzieciom i młodzieży, kobietom w ciąży oraz w czasie porodu i połogu, a także osobom z grup szczególnie wrażliwych – m.in. ofiarom tortur i gwałtu oraz osobom posiadającym zaświadczenie o zamieszkaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania. 

Warunkiem korzystania z tych uprawnień ma być posiadanie numeru PESEL oraz statusu UKR potwierdzającego legalny pobyt. 

W materiałach o zmianach pojawia się też informacja, że część świadczeń ma być wyłączona z katalogu dostępnego „bez składki” – wskazywano m.in. leczenie niepłodności czy zabiegi usuwania zaćmy. Narodowy Fundusz Zdrowia zwraca uwagę, że pełny dostęp do świadczeń zapewnia posiadanie tytułu do ubezpieczenia – obowiązkowego lub dobrowolnego. 

To nie pierwszy krok w ograniczaniu szczególnych uprawnień. Od 30 września 2025 r. część dorosłych osób bez ubezpieczenia straciła prawo m.in. do refundacji leków oraz leczenia stomatologicznego w ramach rozwiązań dla obywateli Ukrainy. NFZ przypominał wówczas, że zmiany dotyczą osób nieubezpieczonych, które korzystały ze świadczeń wyłącznie dzięki przepisom specjalnym. 

W tle decyzji pojawiają się również dane o finansach systemu. Według przytaczanych informacji resortów zdrowia i spraw wewnętrznych, wpływy ze składek zdrowotnych obywateli Ukrainy w latach 2022–2024 miały przekroczyć 9 mld zł, a koszt świadczeń udzielonych osobom, które przyjechały po wybuchu pełnoskalowej wojny, oszacowano na ok. 2,1 mld zł.

red.oprac.al