Miliony dzieci robią to codziennie. Nowe ustalenia naukowców niepokoją

Smartfony, tablety i telewizory coraz częściej towarzyszą dzieciom już od pierwszych miesięcy życia. Rodzice sięgają po nie z różnych powodów – by zająć malucha podczas posiłku, uspokoić go w podróży czy po prostu zyskać chwilę dla siebie. Najnowszy raport brytyjskich naukowców pokazuje jednak, że regularny kontakt niemowląt z ekranami może nieść ze sobą konsekwencje, których nie warto bagatelizować.

Zespół badaczy z University of Leeds, Leeds Trinity University, Aston University i Loughborough University przeanalizował wyniki dostępnych badań naukowych dotyczących korzystania z urządzeń cyfrowych przez dzieci poniżej drugiego roku życia. Wnioski opublikowane przez grupę iADDICT są jednoznaczne – najmłodsze dzieci nie powinny regularnie spędzać czasu przed ekranami.

Zdaniem autorów raportu pierwsze dwa lata życia to okres niezwykle intensywnego rozwoju mózgu, zdolności poznawczych oraz relacji społecznych. To właśnie wtedy dziecko uczy się komunikacji, budowania więzi z opiekunami i poznawania świata wszystkimi zmysłami.

Regularne korzystanie z urządzeń ekranowych może ograniczać te naturalne doświadczenia. Naukowcy wskazują, że zamiast rozmowy, wspólnej zabawy czy odkrywania otoczenia dziecko coraz częściej skupia uwagę na wyświetlaczu, co może zmniejszać liczbę bodźców istotnych dla prawidłowego rozwoju.

Eksperci podkreślają jednocześnie, że problem nie wynika wyłącznie z decyzji rodziców. Współczesne życie jest silnie związane z technologią, dlatego dzieci mają kontakt z ekranami niemal wszędzie – w domach, przychodniach, sklepach czy środkach transportu. Całkowite wyeliminowanie ich obecności staje się coraz trudniejsze.

Przegląd badań wykazał, że zbyt wczesne korzystanie z ekranów może wiązać się z szeregiem niekorzystnych zjawisk. Wśród nich wymieniono między innymi mniejsze możliwości budowania więzi z opiekunami, ograniczenie kontaktów z rówieśnikami, gorsze warunki do rozwoju mowy oraz większe ryzyko problemów ze snem.

Autorzy raportu zwracają również uwagę na możliwość nadmiernej stymulacji układu nerwowego, negatywny wpływ na zdrowie oczu, wyższe ryzyko nadwagi i otyłości oraz utrwalanie nawyku uspokajania emocji za pomocą telefonu lub tabletu.

Jednocześnie naukowcy zaznaczają, że obecne badania nie dowodzą bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między korzystaniem z ekranów a konkretnymi zaburzeniami rozwoju. Pokazują jednak wyraźne zależności, które powinny skłaniać do ostrożności.

Ich stanowisko jest zgodne z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia oraz Amerykańskiej Akademii Pediatrii, które od lat zalecają unikanie czasu ekranowego u dzieci poniżej dwóch lat. Problem polega na tym, że w praktyce zalecenia te coraz częściej nie są przestrzegane.

Autorzy raportu podkreślają, że odpowiedzialność za ograniczenie problemu nie może spoczywać wyłącznie na rodzicach. Ich zdaniem potrzebna jest szersza edukacja społeczna oraz stworzenie narzędzi, które pomogą oceniać ryzyko związane z korzystaniem z ekranów przez najmłodsze dzieci.

Już teraz eksperci zachęcają rodziców do częstszego wybierania aktywności, które wspierają rozwój maluchów – wspólnej zabawy, spacerów, kontaktu z naturą, czytania książek czy korzystania z tradycyjnych zabawek. Zalecają także odkładanie telefonów podczas posiłków i rodzinnych spotkań.

Badania pokazują bowiem, że dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwację. Im więcej czasu przed ekranami spędzają rodzice i opiekunowie, tym większe jest prawdopodobieństwo, że podobne nawyki wykształcą się również u ich dzieci.

Naukowcy apelują także do producentów technologii. Ich zdaniem nie powinny powstawać ani być promowane treści oznaczane jako odpowiednie dla niemowląt, ponieważ obecna wiedza naukowa nie wskazuje, by regularny kontakt z ekranami w pierwszych dwóch latach życia przynosił dzieciom jakiekolwiek korzyści.