Które regiony Polski najszybciej się wyludniają?

Polska się kurczy, a dzieci rodzi się coraz mniej. Współczynnik przyrostu naturalnego obnaża brutalny bilans życia i śmierci. Sprawdzamy, które regiony wyludniają się najszybciej, a w których wynik jest lepszy niż średnia krajowa.

Eksperymentalna symulacja liczby ludności naszego kraju do roku 2060 opracowana przez Główny Urząd Statystyczny, nie napawa optymizmem.
Współczynnik dzietności (określa średnią liczbę dzieci przypadającą na jedną kobietę) w 2024 roku wyniósł zaledwie 1,1, za rok 2025 może być nawet niższy. 

Jedna z eksperymentalnych prognoz zakładała, że wskaźnik ten będzie stopniowo rósł do 1,49 w 2060 roku, ale bardzo możliwe, że będzie zupełnie inaczej. Statystycy przygotowali więc  wariant, w którym dzietność pozostaje tak niska jak obecnie. Wyniki są niepokojące.

„W przypadku utrzymania współczynnika dzietności na poziomie z 2024 roku liczba ludności Polski w 2060 roku wyniesie zaledwie 28,4 mln” – alarmuje GUS. 

Starzejące się społeczeństwo to nie tylko statystyka. To realny obraz kraju, w którym mniej osób pracuje, a coraz więcej wymaga opieki. GUS podkreśla, że w każdym z analizowanych wariantów ludność w wieku produkcyjnym będzie w 2060 roku stanowić mniej niż połowę populacji, za to w wieku poprodukcyjnym już ponad 40 procent.

W symulacji GUS zwraca uwagę jeszcze jeden szczegół – rosnąca liczba najstarszych osób. Według prognoz do 2060 roku liczba Polaków w wieku 90 lat i więcej zwiększy się niemal trzykrotnie. Jednocześnie w grupie 40-49 lat ubędzie około 2 mln osób. 

„Najwyższy wzrost liczby ludności przewiduje się wśród osób w wieku powyżej 70 lat – podaje GUS – natomiast największy spadek dla osób w wieku pomiędzy 40-49 lat”.

Co to oznacza w praktyce? Że za 35 lat Polska może stać się krajem, w którym seniorzy będą dominującą grupą społeczną, a młodzi – mniejszością.  Każdy kolejny rok z niską dzietnością to krok w stronę kraju, który powoli się kurczy – nie tylko liczbowo, ale też ekonomicznie i kulturowo.

Według danych GUS w minionym 2025 roku liczba urodzeń była o około 168 tys. niższa od liczby zgonów, a współczynnik przyrostu naturalnego dla całego kraju wyniósł -4,5 (w 2024 było to -4,2).

Ile dzieci urodziło się w 2025 roku? Zaledwie około 238 tysięcy, czyli o 14 tys. mniej niż w 2024. Co ciekawe, na każde 10 tys. ludności ubyły w 2025 aż 42 osoby.

W minionym roku wśród mieszkańców Polski odnotowano: 
•    6,6 mln osób w wieku 0-17 lat – 17,7 proc. ogółu ludności (dla porównania grupa ta stanowiła w 2024 r. 18 proc. ogółu ludności, a w 2000 r. – 24,4 proc.), 
•    21,7 mln osób w wieku produkcyjnym – 58,1 proc. ludności ogółem (2024 r. – 58,2 proc., 2000 r. – 60,8 proc.),
•     9 mln osób w wieku poprodukcyjnym – 24,2 proc. (2024 r. – 23,8 proc., 2000 r. – 14,8 proc.).

Współczynnik przyrostu naturalnego to najprościej mówiąc bilans życia i śmierci. Pokazuje on, o ile osób (na każde 1000 mieszkańców) zmieniła się populacja po starciu liczby urodzeń ze zgonami. I choć na pełne, oficjalne zestawienie z minionego 2025 roku musimy jeszcze chwilę poczekać, to dane z 2024 roku są jak wyraźny drogowskaz. Niestety – ustawiony w dość niepokojącym kierunku.

Gdzie sytuacja jest najbardziej alarmująca? Najgorsza sytuacja demograficzna w Polsce dotyczy województw świętokrzyskiego, łódzkiego i śląskiego. Poniżej średniej krajowej jest warmińsko-mazurskie, lubelskie i kujawsko-pomorskie. Nieco lepiej wypada podlaskie i podkarpackie, a w czołówce rankingu znalazła się Małopolska, Pomorze i Mazowsze.

PRZYROST NATURALNY W WOJEWÓDZTWACH:
1.    Małopolskie: -1,8
2.    Pomorskie: -2,5
3.    Mazowieckie: -2,8
4.    Wielkopolskie: -2,8
5.    Podkarpackie: -3,1
6.    Podlaskie: -3,9
7.    Warmińsko-mazurskie: -4,7
8.    Lubelskie: -4,9
9.    Kujawsko-pomorskie: -4,9
10.    Lubuskie: -5,0
11.    Dolnośląskie: -5,0
12.    Zachodniopomorskie: -5,7
13.    Opolskie: -5,7
14.    Śląskie: -6,1
15.    Łódzkie: -6,5
16.    Świętokrzyskie: -6,7
(dane za rok 2024, źródło: GUS)