Polska stawia na Bałtyk. Powstaną nowe placówki

Morze Bałtyckie odgrywa coraz ważniejszą rolę dla Polski z perspektywy geostrategicznej jak i gospodarczej. Tym razem powstaną kolejne obiekty służące zarówno badaniom naukowym akwenów Bałtyku, jak i rozwojowi gospodarki morskiej.

Bałtyk jest największym morzem na świecie, którego wody należą
do tzw. wód brachicznych. Są one mieszaniną wód słodkich pochodzenia rzecznego oraz słonych wód morskich o niższym zasoleniu niż typowe wody morskie. Nad morzem tym ulokowane jest dziewięć państw: Polska, Niemcy, Rosja, Szwecja, Dania, Finlandia, Estonia, Łotwa i Litwa, z czego aż osiem należy do NATO.  Z racji słabego zasolenia, akweny tego morza nie posiadają bogatej bioróżnorodności. Nie mniej jednak, oprócz gatunków ryb takich jak: łosoś, śledź, sola czy gładzica występują tu ssaki morskie: morświn, foka szara, foka pospolita oraz foka nerpa. 

Problemami ekologicznymi bałtyckich wód są m.in. eutrofizacja - nadmierne zakwity glonów, w tym sinic, zanieczyszczenie wód odpadkami, z czego aż 70% z nich stanowi plastik,  a także ulokowanie niemieckiej broni chemicznej z okresu II wojny światowej na dnie morskim,  szczególnie u wybrzeży duńskiej wyspy Bornholm oraz na Głębi Gotlandii pomiędzy Szwecją a Litwą oraz Łotwą, a także na Głębi Gdańskiej i w wodach niedaleko polskich miast portowych, takich jak Ustka i Kołobrzeg.

Dla Polski dostęp do Bałtyku pełni istotne znaczenie dla naszej gospodarki oraz bezpieczeństwa. To właśnie przez jego wody transportowany jest pochodzący z Norwegii gaz ziemny gazociągiem Baltic Pipe, a także dostarczany jest pochodzący z USA oraz Kataru skroplony gaz LNG do gazoportu im. Lecha Kaczyńskiego w porcie morskim w Świnoujściu. Ponadto, według analiz brytyjskiego przedsiębiorstwa Zenith Energy na dnie morskim
u wybrzeży polskiej wyspy Wolin mogą znajdować się złoża gazu ziemnego wynoszące
16 mld. metrów sześciennych. W 2025 roku port morski w Gdańsku stał się szóstym co do wielkości pod względem przeładunków portem w Unii Europejskiej, wyprzedzając chociażby porty, takie jak śródziemnomorski port w hiszpańskiej Walencji, czy czarnomorski port
w rumuńskiej Konstancy.

Patrząc na powyższe czynniki, nic dziwnego więc, że władze polskie począwszy od szczebla samorządowego aż po rząd i Kancelarię Prezydenta RP wspierają rozmaite polityki publiczne oparte na wykorzystaniu strategicznych atutów Bałtyku. W dniu 20.03.2026 
w Gdańsku podczas trwających targów poświęconych energetyce – PowerConnect Energy Summit doszło do podpisania dwóch umów. Jedna dotyczy rozwijania technologii kosmicznych, druga powstania Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego. Utworzenie Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego, którego siedziba ma znajdować się w Gdańsku,  ma na celu przede wszystkim prowadzenie badań nad Bałtykiem przy wykorzystaniu technologii kosmicznej, a także superkomputera Kraken.

Głównymi problemami i obszarami, jakie zostaną objęte badaniami tej placówki (Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego) będą: eutrofizacja wód morskich, działania rosyjskich statków należący do floty cieni, a także obserwacja zatopionych wraków oraz broni na dnie morskim i morska energia wiatrowa. Dzięki utworzeniu Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego możliwe będzie lepsze prowadzenie polityki dotyczącej akwenu bałtyckiego zarówno na płaszczyźnie bezpieczeństwa, jak i troski o środowisko naturalne. Ponadto,  placówka ta stanowi krok do przodu w zakresie rozwoju technologii kosmicznej i  gospodarki morskiej w Polsce.

Innym ważnym wydarzeniem dotyczącym rozwoju gospodarki polskiego Pomorza,
a tym samym zwiększenia znaczenia Bałtyku jest inwestycja amerykańskiego przedsiębiorstwa Lyten. Przedsiębiorstwo to ogłosiło plan utworzenia centrum przemysłowego, w którym działać będzie produkcja zasobów wspierających sztuczną inteligencję, odpowiadających za rozwój infrastruktury energetycznej, a także za sektor obronny. Należy dodać, iż Lyten nabył  gdański zakład produkcyjny baterii litowo-jonowych od upadającego przedsiębiorstwa ze Szwecji Northvolt w ubiegłym roku. Obecnie ten amerykański inwestor nie próżnuje i już konstruuje Voltpack Mobile System, który będzie systemem modułowym odpowiadającym za zarządzanie energią.

Kolejnym ważnym krokiem w kierunku zapewnienie stabilnego rozwoju polskim regionom nadbałtyckim a przede wszystkim zabezpieczeniu infrastruktury krytycznej było spotkanie w siedzibie Morskiego Oddziału Straży Granicznej. Udział w nim wzięli: dr Marta Ewa Wachowicz – prezes Polskiej Agencji Kosmicznej, Jacek Karnowski - sekretarz stanu Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, kontradmirał Straży Granicznej - Andrzej Prokopski, prof. dr hab. inż Krzysztof Wilde będący jednocześnie rektorem Politechniki Gdańskiej, oraz Mateusz Prawda - manager Gdańskiej Agencji Rozwoju Gospodarczego. W trakcie tego wydarzenia, omówione zostały dążenia dotyczące udoskonalenia polityki bezpieczeństwa narodowego, takie jak: utworzenie Centrum Bezpieczeństwa Morskiego oraz wykorzystywanie satelitów do nadzoru polskiej części wód bałtyckich.

Ale działania świata polityki, nauki oraz biznesu wobec polskiego wybrzeża nie poprzestają na powyższych przykładach. W dniu 19.03.2026 w Lęborku zostało otwarte Nadmorskie Branżowe Centrum Umiejętności. Szacuje się, że koszty tej inwestycji wyniosły 12 mln. złotych. Placówka ta będzie pełnić funkcję ośrodka szkoleniowego przeznaczonego zarówno dla uczniów, jak i nauczycieli oraz pracowników firm dotyczących zatrudnienia w energetyce wiatrowej. Jest to ważne działanie umożliwiające dostosowanie kwalifikacji mieszkańców województwa pomorskiego do wymogów trendów na rynku, jakim jest wzrost inwestycji w energię wiatrową. Przewidywane jest przeszkolenie aż ponad 200. osób do końca czerwca tego roku.

Ostatnim ważnym wydarzeniem mającym znaczenie dla rozwoju gospodarki niebieskiej w Polsce jakie zamierzam tu przytoczyć jest zawarte memorandum pomiędzy polskim portem Gdynia a tajwańskim Portem Kaohsiung. Na jego mocy możliwa stanie się długotrwała kooperacja pomiędzy obydwoma portami w zakresie: wykorzystywania AI i analizy technologii danych, cyberbezpieczeństwa oraz zabezpieczenia infrastruktury krytycznej, a także w zakresie cyfryzacji procesów portowych. Zamierzone jest także rozwijanie połączeń żeglugowych pomiędzy Polską a Tajwanem.

Podsumowując wszystkie przytoczone powyżej przykłady wskazują na rosnące znaczenie dla Polski Bałtyku jako obszaru istotnego geo-ekonomicznie i geostrategicznie,
a także jako koła zamachowego polskiej gospodarki niebieskiej (blue economy). Wspomniane w niniejszym artykule inwestycje związane są z tworzeniem miejsc pracy w branżach, takich jak badania naukowe high-tech i bezpieczeństwo narodowe. Pozostaje trzymać kciuki, aby przyniosły one znaczące korzyści dla Polski. Miejmy także nadzieję, że utworzenie Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego pozwoli przezwyciężyć także kryzysy ekologiczne, jakie dotykają wody morskie tego niezwykłego akwenu, z racji niskiego zasolenia i chłodnych wód Bałtyku, będącego jednak siedliskiem zróżnicowanego ekosystemu.

Źródła:

Port Gdynia i Port Kaohsiung z Tajwanu będą współpracować, Port Gdynia - oficjalna strona portu w Gdyni, 2026.

Portal gov.pl, Otwarcie Branżowego Centrum Umiejętności, Lębork, 2026.

A. Pavlinec, Ośrodek Monitorowania Morza Bałtyckiego- technologie kosmiczne na rzecz bezpieczeństwa i ekologii, portal Wodne Sprawy.pl, 2026.

J. Milszewski, W okolicy Portu Gdańsk powstaje centrum przemysłowe dla energetyki, AI i sektora obronnego, Gospodarka morska.pl, 2026.