Wizyta premiera Armenii w Polsce i zbliżenie Erywania do Warszawy

W dniu 28.02.2026 stolicę Polski odwiedził premier Armenii Nikol Paszynian. Podczas swojego pobytu w Warszawie armeński premier odwiedził m.in.: Bibliotekę Narodową, gdzie obejrzał ważne zbiory dotyczące ormiańskiej kultury, takie jak: mapa Armenii z 1460 r.,  skonstruowaną dla papieża Pawła II, a także Ewangeliarz ze Skewry z 1197 roku, będący przekładem czterech Ewangelii na język ormiański. Ten napisany w języku ormiańskim zbiór Ewangelii był przechowywany we Lwowie od końca XVI w. aż do końca II wojny światowej. Armeński premier odwiedził także Zamek Królewski oraz uczestniczył w wykładzie poświęconym rozwiązaniu konfliktu na Kaukazie i relacji tego regionu z Unią Europejską oraz z Stanami Zjednoczonymi, prowadzonym przez Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.

Podczas swojej wizyty w Warszawie Nikol Paszynian spotkał się z prezydentem
RP Karolem Nawrockim, premierem RP Donaldem Tuskiem i z ministrem obrony narodowej Władysławem Kosiniakiem Kamyszem. Doszło do zawarcia polsko-armeńskiej umowy dotyczącej współpracy w zakresie obronności.

Podczas konferencji prasowej, w której uczestniczyli: Premier Armenii w obecności Premiera Polski Donalda Tuska oraz Ministra Obrony Narodowej Władysława Kosiniaka  Kamysza, premier Nikol Paszynian powiedział, że jego wizyta w Polsce stanowi nowy etap, impuls dla relacji polsko-armeńskich. Wyraził podziękowanie premierowi Tuskowi za polskie wsparcie w zakresie polityki Unii Europejskiej, w najrozmaitszych sektorach oraz kierunkach. Wspomniał o przyjętym w ubiegłym roku początku drogi Armenii do Unii Europejskiej, nie ukrywając, iż realizacja reform mających na celu demokratyzację jego państwa jest, jak to określił, „bardzo trudnym procesem”. Polskę określił jako wyraźny przykład państwa,
w którym: mocna ekonomika, silny system obrony i demokracja współgrają ze sobą.

Natomiast premier Polski Donald Tusk stwierdził, że aktualne relacje polsko-armeńskie są, jego zdaniem, przyjacielskie, między obydwoma państwami istnieją wspólne interesy i nie ma żadnego konfliktu. Premier podziękował premierowi Armenii za  trud, jaki włożył on na rzecz zakończenia konfliktu w Górnym Karabachu. Polski premier pochwalił również dążenia Armenii na rzecz członkostwa w Unii Europejskiej i oznajmił, że „Polska była, jest i będzie rzecznikiem mądrego, jak trzeba będzie ostrożnego, bardzo pragmatycznego rozszerzania Unii Europejskiej, jeśli będzie trzeba, także zmieniania Unii Europejskiej po to, aby państw
i narodów cieszących się wolnością, niepodległością i bezpieczeństwem było coraz więcej”.

Warto przypomnieć, iż rząd Nikoli Paszyniana w ostatnim czasie zacieśnił relacje także ze Stanami Zjednoczonymi.  Podczas wizyty wiceprezydenta USA Jamesa D. Vance’a doszło do zawarcia ważnych amerykańsko-armeńskich umów dotyczących zakupu dronów typu
V Bat oraz chipów,  a także do ustalenia kooperacji w sektorze energetyki jądrowej. Według  danych International Energy Agency, w 2023 roku aż 30% całej energii elektrycznej pochodziło z atomu. Od trzech lat na terenie Armenii prowadzone są również wspólne z amerykańskimi żołnierzami ćwiczenia wojskowe noszące nazwę Eagle Partners.

Relacje pomiędzy Polską a ulokowaną na Kaukazie Armenią łączą także wydarzenia historyczne, o których warto wspomnieć. Od czasów króla Kazimierza III Wielkiego, Ormianie osiedlali się na terenie Polski, głównie w miastach, takich jak Lwów czy Stanisławów - dzisiejszy Iwano-Frankowsk. Prowadzili oni działalność kupiecką, a także artystyczną, trudniąc się m.in. złotnictwem oraz tkactwem dywanów. Monarcha nadał im uprawnienia, takie jak autonomie w zakresie: religii, sądownictwa i samorządu miejskiego. Ludność ormiańska mogła przestrzegać swojego prawa zwyczajowego. Ormianie pełnili też funkcję dyplomatów w relacjach z Imperium Osmańskim. Ormiańscy kupcy zamieszkiwali także Warszawę, a ich osiedlenie się w stolicy przypadło na okres XVI-XVII w. i było związane z jednej strony
z tureckimi najazdami na Podole, a z drugiej z przeniesieniem stolicy do Warszawy i rozwojem gospodarczym tego miasta. Społeczność ormiańska osiedliła się również w Lublinie oraz w Zamościu. Znanymi Polakami ormiańskiego pochodzenia byli między innymi: lwowski kupiec i dyplomata Sefer Muratowicz (żył w XVII w. nieznane są dokładne daty narodzin i śmierci),  w latach 1601-1602 był wysłannikiem króla Zygmunta III Wazy na dwór perskiego szacha Abbasa I w celu stworzenia koalicji antytureckiej, poza Lwowem pomieszkiwał także
w  Zamościu, Krakowie oraz Kamieńcu Podolskim. Ormiańskie pochodzenie posiadali także:  ks. Grzegorz Piramowicz (1735-1801) jezuita, działacz pedagogiczny w Komisji Edukacji Narodowej i dziennikarz czasopisma „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”, poeta Józef Epifani Minasewicz (1718-1796), działacz Ligi Narodowej na przełomie XIX i XX wieku ks. Józef Teodorowicz (1864-1938), żołnierz Legionów Polskich oraz Armii Krajowej gen. Walerian Józef  Tumanowicz ( 1894-1947), czy malarz i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych Teodor Axentowicz (1859-1938).  

Podsumowując, wizyta premiera Nikola Paszyniana w stolicy Polski i zawarcie umowy o współpracy w zakresie obronności miała związek  ze zwrotem geopolitycznym Armenii
ku zachodowi. Państwo to, dotąd pozostaje członkiem Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej,  jednakże nie przystąpiło do Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Premier Paszynian rozpoczął starania ku drodze akcesyjnej Armenii do Unii Europejskiej, jak również zacieśnił więzy strategiczne ze Stanami Zjednoczonymi w obszarze bezpieczeństwa międzynarodowego. Wizyta armeńskiego premiera odzwierciedliła postrzeganie Polski jako państwa sukcesu,
z silną gospodarką i dobrze rozwiniętą demokracją oraz armią, a także jako kraju przychylnego  polityce rozszerzenia UE. Co za tym idzie, Polska dysponuje jak widać pewnym soft power.  Zasłużeni w dziejach Rzeczpospolitej obywatele ormiańskiego pochodzenia powinny stać się symbolem i narzędziem budowania partnerskich relacji na płaszczyźnie gospodarczej
i kulturalnej. Dobrym posunięciem o krok naprzód byłoby otwarcie Polskiego Instytutu -placówki dyplomacji kulturalnej. Podobny instytut funkcjonuje już w innym kaukaskim państwie - Gruzji.  

Źródła:

Biblioteka Narodowa, bn.org.pl, Premier Armenii w Bibliotece Narodowej. Wizyta w Pałacu Rzeczpospolitej.

Biuro Analiz Sejmowych, Ormianie Polscy - siedem wieków istnienia, Kancelaria Sejmu 2017.

gov.pl, Polska i Armenia zacieśniają współpracę wojskowo- techniczną.

K. Stopka i in., Ormianska Warszawa. Armenian Warsaw, Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich,  Warszawa 2012.

R. Muczyński, Armenia kolejnym użytkownikiem bezzałogowców V- Bat, milmag.pl.