To może całkowicie zmienić Polskę. Eksperci chcą nowego podziału województw

Czy po ponad ćwierćwieczu od reformy administracyjnej Polska powinna ponownie zmienić mapę województw? Zdaniem ekspertów Instytutu Sobieskiego – tak. Ich propozycja zakłada nie tylko wydzielenie Warszawy do osobnego województwa, ale również przebudowę obecnego Mazowsza i stworzenie nowego województwa staropolskiego. Jak przekonują autorzy koncepcji, celem nie jest kosmetyczna korekta granic, lecz stworzenie lepszych warunków do rozwoju zarówno stolicy, jak i mniejszych ośrodków regionalnych.

Jak zwraca uwagę "Rzeczpospolita", województwo mazowieckie pozostaje największą stołeczną jednostką administracyjną w Europie. Obejmuje blisko 35 tys. km kw., czyli ponad dwa razy więcej niż włoskie Lacjum z Rzymem, które zajmuje około 17,2 tys. km kw.

Zdaniem Łukasza Zaborowskiego z Instytutu Sobieskiego tak duża jednostka administracyjna nie ma odpowiednika w innych europejskich państwach.

– Nie ma w Europie sytuacji, w której region stołeczny byłby jednocześnie największą jednostką administracyjną pod względem powierzchni i liczby mieszkańców. Polska jest pod tym względem wyjątkiem i warto to zmienić – przekonuje ekspert, cytowany przez "Rzeczpospolitą".

Według autorów koncepcji obecny model utrudnia prowadzenie zrównoważonej polityki regionalnej i sprawia, że rozwój całego województwa jest w dużej mierze podporządkowany Warszawie.

Najważniejszym elementem proponowanej reformy byłoby utworzenie województwa warszawskiego. W jego skład weszłaby stolica oraz otaczające ją powiaty, tworząc odrębną jednostkę administracyjną.

Pozostała część obecnego Mazowsza funkcjonowałaby jako nowe województwo mazowieckie, którego administracja zostałaby podzielona między dwa miasta. Zgodnie z propozycją Płock byłby siedzibą marszałka województwa, natomiast Siedlce przejęłyby rolę siedziby wojewody. Taki model nie byłby nowością – podobne rozwiązania od lat funkcjonują w województwach lubuskim oraz kujawsko-pomorskim, gdzie najważniejsze instytucje regionalne mieszczą się w dwóch różnych miastach.

Projekt zakłada również kolejną zmianę na administracyjnej mapie kraju. Radom wraz z okolicznymi powiatami miałby zostać włączony do obecnego województwa świętokrzyskiego. W efekcie powstałoby województwo staropolskie, którego funkcje administracyjne miałyby wspólnie pełnić Radom i Kielce.

Autorzy propozycji przekonują, że reforma nie jest wymierzona przeciwko Warszawie. Wręcz przeciwnie – ich zdaniem stolica mogłaby skoncentrować się na pełnieniu funkcji ogólnokrajowych i wzmacnianiu swojej pozycji wśród europejskich metropolii, zamiast zarządzać rozległym regionem obejmującym odległe gminy.

Równocześnie większą samodzielność zyskałyby miasta pozostające dziś w cieniu Warszawy. Eksperci wskazują, że obecny układ sprawia, iż ośrodki takie jak Płock czy Siedlce mają ograniczone możliwości prowadzenia własnej polityki rozwojowej, a dystans gospodarczy i społeczny wobec stolicy systematycznie się powiększa.

W ich ocenie utworzenie nowych województw pozwoliłoby silniej wykorzystać potencjał regionalnych centrów i stworzyć bardziej zrównoważony model rozwoju kraju. Zamiast jednego dominującego ośrodka, większą rolę mogłyby odgrywać także inne miasta, które zyskałyby realny wpływ na kształtowanie własnej polityki i kierunków rozwoju.

Do tematu będziemy wracać.