ADHD nie ułatwia życia, ale można je okiełznać

Tag #ADHD ma w mediach społecznościowych kilka miliardów wyświetleń. Mimo tego znacznie rzadziej kojarzy się je z kobietami. „Myślę szybciej, czuję mocniej. ADHD. Przewodnik dla kobiet” autorstwa dr Janiny Maschke pokazuje, że to błędne założenie i stworzyła kompendium wiedzy, które śmiało można nazwać kompendium ratunkowym.

Książka to oparty na najnowszych badaniach i praktyce klinicznej przewodnik, który wypełnia ogromną lukę w rozmowie o ADHD u kobiet. Przez lata zaburzenie to opisywano głównie przez pryzmat chłopięcych doświadczeń, co sprawiło, że tysiące dziewcząt i kobiet dorastało bez właściwej diagnozy, próbując dopasować się do świata, który nie rozumiał ich sposobu myślenia, działania i odczuwania. Autorka – psycholożka, coachka ADHD i ekspertka w dziedzinie funkcji wykonawczych – w przystępny, empatyczny sposób pokazuje, jak wygląda ADHD u kobiet, dlaczego bywa tak trudne do rozpoznania i jak ogromną ulgę może przynieść zrozumienie własnych mechanizmów.

Na początek przytoczę jedną z historii z książki: „Jedna z moich klientek, u której oficjalnie stwierdzono ADHD, choć dostrzegała u siebie wiele objawów, zaczęła wątpić w trafność postawionej diagnozy. Jak wyjaśniła: „W pracy osiągam wyróżniające wyniki. Doskonale się organizuję i korzystam z terminarza. Nigdy nie spóźniam się na spotkania i zawsze jestem do nich nienagannie przygotowana”. Kiedy jednak zaczęłyśmy zgłębiać jej życie domowe, okazało się, że w tej sferze ma znacznie więcej trudności. Mimo uwielbienia dla organizacji, wprowadzanie jej w domu przychodziło Lizzy z wielkim trudem. Znajdowanie rzeczy osobistych i utrzymywanie struktury i rutyny w przestrzeni osobistej stanowiły dla niej poważne wyzwanie. Nigdy nie skojarzyła tego ze swoim ADHD – ponieważ udawało jej się zorganizować w pracy, była przekonana, że musi się udać również w domu. Uświadomienie sobie, że ADHD może przejawiać się odmiennie u różnych osób, powodując problemy w pewnych obszarach życia, a w innych – nie, pomogło Lizzy pogodzić się z diagnozą.

Autorka pokazuje, że moment, w którym pojawia się diagnoza, znacznie ułatwia życie. To na przykład upraszczanie wyzwań, czyli dzielenie zadań na mniejsze, łatwiejsze odcinki czy przypomnienia. Jak zaplanować życie przyjazne osobie z ADHD? Tutaj pomocne okazują się sposoby, takie jak uporządkowanie otoczenia czy planowanie i organizacja. To na przykład praktykowanie technik uważności, by lepiej radzić sobie ze stresem i zapobiec wypaleniu. Objawy ADHD mogą zmieniać się przez całe życie, kobietom nie ułatwiają sprawy też wahania hormonów. Jak zauważa dr Janina Maschke, kobiecy organizm przechodzi co miesiąc gwałtowne zmiany hormonalne, które bezpośrednio wpływają na nasze samopoczucie i funkcjonowanie. Podkreśla, co jest bardzo ważne, że tylko zrozumienie oddziaływania cyklu miesiączkowego, ciąży, perimenopauzy oraz menopauzy na objawy ADHD pozwala dobrać odpowiednio spersonalizowane strategie i skuteczniej zarządzać objawami.

Można powiedzieć, że w końcu trafiła nam się publikacja, która nie zasypuje nas lawiną badań, które pokazują, jak bardzo różni się mózg ADHD-owca od innych, pozostawiając w konsternacji i jeszcze większym lęku. Tutaj autorka owszem, przytacza badania, ale jednocześnie podaje rozwiązania. Podane w formie, które uspokajają rozedrganą osobowość ADHD-owca. Są więc sposoby na łagodzenie stresu i poprawianie nastroju czy metody, które pozwalają zaangażować pięć zmysłów w uporządkowany sposób, pomagając zakotwiczyć się w chwili obecnej. To na przykład rozwiązanie: „5 rzeczy, które możesz zobaczyć. Rozejrzyj się i wyszukaj w swoim otoczeniu 5 przedmiotów. Skoncentruj się na ich kolorach i kształtach”. Takich metod, które pozwalają choć na chwilę zatrzymać uważność i oswoić się z lękiem, jest więcej.

Jest też dobra wiadomość. Mózg da się wytrenować. Autorka pisze, że dzięki ćwiczeniom możemy poprawić poziom umiejętności związanych z funkcjami wykonawczymi, które sprawiają nam trudności, np. pamięci roboczej, zarządzania czasem, planowania, organizacji itd. Podaje strategie na radzenie sobie z m.in. planowaniem i organizacją, to na przykład korzystanie z planerów czy dzielenie zadań na mniejsze odcinki. Znajdą się też techniki na brak motywacji, dysregulację emocjonalną, stres czy paraliż decyzyjny. Znajdą się też metody na zarządzanie czasem, problemy z pamięcią roboczą czy obniżony nastrój. Z kolei lepsze zrozumienie sposobu funkcjonowania twojego mózgu, trudności, z którymi mierzy się kobieta z ADHD, może ułatwić wypracowanie strategii, które naprawdę ułatwiają życie.

ADHD-owcy potrzebują stymulacji, ekscytacji i „czegoś odpowiednio trudnego”. Akceptacja w zestawieniu z dopasowaniem hobby do dynamicznej osoby może zdziałać cuda.
Czym jest zatem „Myślę szybciej, czuję mocniej. ADHD. Przewodnik dla kobiet”? To swoiste koło ratunkowe, które warto mieć w zanadrzu. Kiedy nie znajdujemy strategii, która pomoże nam opanować chaos, tutaj być może znajdziemy coś, co pozwoli uwierzyć, że ADHD jest po prostu wyjątkowym aspektem tożsamości. Tak, jak o sobie pisze autorka.

Katarzyna Janków-Mazurkiewicz

Dr Janina Maschke - doktorka psychologii oraz coachką ADHD i funkcji wykonawczych. Kształciła się w wielu krajach, m.in. USA, Kanadzie, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Chinach i Australii, co pozwoliło jej wzbogacić prowadzoną praktykę o międzynarodową perspektywę i stać się ekspertką w dziedzinie ADHD. Od momentu otrzymania diagnozy ADHD dzieli się osobistymi doświadczeniami i nieustannie poszerza swoje kompetencje. W przestrzeni internetowej popularyzuje wiedzę z zakresu psychologii, pomagając innym odnaleźć drogę do większego zrozumienia siebie i swoich potrzeb. „Myślę szybciej, czuję mocniej. ADHD. Przewodnik dla kobiet” autorstwa dr Janiny Maschke ukazał się nakładem Wydawnictwa Zwierciadło.