Amerykańskie "nie" wobec SAFE

Waszyngton nie kryje zaniepokojenia planami Unii Europejskiej dotyczącymi rynku zbrojeniowego. Jak czytamy w „Fakcie”, amerykańscy dyplomaci ostrzegają, że nowe mechanizmy mogą osłabić współpracę transatlantycką i uderzyć w gotowość NATO.

Jak czytamy w „Fakcie”, ambasadorowie Stanów Zjednoczonych przy UE i NATO – Andrew Puzder oraz Matthew Whitaker – w komentarzu dla serwisu Politico skrytykowali unijny mechanizm SAFE (Security Action for Europe) oraz program EDIDP.

Ich zdaniem ograniczanie dostępu amerykańskich firm do europejskich przetargów obronnych może przynieść odwrotny skutek od zamierzonego. „Tworzenie barier dla amerykańskiego przemysłu obronnego spowolni europejskie wysiłki na rzecz dozbrojenia i podważy interoperacyjność NATO” – ostrzegają dyplomaci.

Waszyngton podkreśla, że choć docenia rosnące wydatki obronne państw europejskich – zwłaszcza deklarację zwiększenia nakładów do 5 proc. PKB – to w praktyce to USA wciąż ponoszą znaczną część kosztów bezpieczeństwa kontynentu.

Amerykanie wskazują, że ich przemysł dostarcza kluczowe uzbrojenie, w tym systemy obrony powietrznej, pociski przechwytujące czy wyposażenie dla samolotów F-16. W czasie wojny w Ukrainie linie produkcyjne w USA pracują na pełnych obrotach, by zapewnić wsparcie zarówno Kijowowi, jak i sojusznikom z NATO.

Zastrzeżenia budzą zwłaszcza zapisy, które nakładają 35-procentowy limit udziału amerykańskiego przemysłu w projektach oraz wymagają pełnej kontroli UE nad projektowaniem i modyfikacją systemów. Według ambasadorów może to zagrozić prawom własności intelektualnej i utrudnić wspólne przedsięwzięcia.

Szczególne obawy budzi plan wprowadzenia do unijnej dyrektywy zamówień obronnych tzw. „preferencji europejskiej” od 2026 r. Amerykańscy dyplomaci przekonują, że państwa członkowskie powinny mieć swobodę wyboru dostawców, bez dodatkowych ograniczeń narzucanych przez Brukselę.

W podobnym tonie wypowiadają się na temat proponowanej przez Komisję Europejską pożyczki dla Ukrainy. Ich zdaniem, jeśli celem jest szybkie wzmocnienie obrony przeciw Rosji, Kijów powinien móc kupować sprzęt tam, gdzie jest on dostępny najszybciej.

Stany Zjednoczone przypominają, że od dekad transatlantycki przemysł obronny działa w oparciu o wspólne łańcuchy dostaw i umowy o wzajemnych zamówieniach. Współpraca – argumentują – przynosiła korzyści obu stronom, tworząc miejsca pracy i wzmacniając potencjał obronny NATO.

Jak czytamy w „Fakcie”, Amerykanie stawiają sprawę jasno: Europa może postawić na protekcjonizm i zamknięcie rynku albo na otwartość i konkurencję. Ich zdaniem tylko to drugie rozwiązanie zagwarantuje skuteczne dozbrajanie i utrzymanie gotowości Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Stawka – podkreślają – jest wysoka, bo chodzi nie tylko o miliardy euro, ale o przyszłość bezpieczeństwa po obu stronach Atlantyku.