Najdłuższy dzień roku już blisko. Astronomiczne lato zacznie się w niedzielę

W niedzielę, 21 czerwca, nastąpi przesilenie letnie, a wraz z nim początek astronomicznego lata na półkuli północnej. To będzie najdłuższy dzień roku i najkrótsza noc. W Polsce, w zależności od regionu, dzień potrwa od nieco ponad 16 godzin na południu do ponad 17 godzin na północy kraju.

Wielkimi krokami zbliża się najdłuższy dzień roku. W 2026 roku przesilenie letnie przypadnie w niedzielę, 21 czerwca. To właśnie wtedy Słońce osiągnie najwyższe położenie nad horyzontem, a dzień będzie najdłuższy w całym roku.

Astronomiczne lato rozpocznie się w momencie przesilenia letniego, czyli około godz. 10:24 czasu polskiego. Kalendarzowe lato zacznie się dzień później, 22 czerwca. Różnica między tymi datami wynika z tego, że pory roku w kalendarzu mają stałe daty, natomiast początek astronomicznych pór roku zależy od położenia Ziemi względem Słońca.

Przesilenie letnie to zjawisko astronomiczne związane z nachyleniem osi obrotu Ziemi. W tym okresie półkula północna jest najbardziej zwrócona ku Słońcu. Oznacza to, że otrzymuje najwięcej światła słonecznego w skali roku.

Słońce góruje wtedy w zenicie nad Zwrotnikiem Raka. Na północ od równika dzień jest najdłuższy, a noc najkrótsza. Po przesileniu letnim sytuacja zaczyna się stopniowo zmieniać. Dni będą się skracać, choć początkowo różnice będą niemal niezauważalne.

Najdłuższy dzień roku nie oznacza jednak, że od razu nadejdzie najcieplejszy okres lata. Największe upały zwykle pojawiają się później, ponieważ lądy i wody nagrzewają się stopniowo.

Długość dnia 21 czerwca będzie zależała od miejsca w Polsce. Im dalej na północ, tym dłużej Słońce pozostanie nad horyzontem. Na wybrzeżu i w północno-wschodniej Polsce dzień może potrwać ponad 17 godzin.

W centrum kraju będzie to około 16,5–17 godzin światła dziennego. Na południu, w tym w rejonie Tatr, dzień będzie krótszy niż na północy, ale nadal potrwa nieco ponad 16 godzin.

Różnica między północą a południem Polski wynika z położenia geograficznego kraju. W czasie przesilenia letniego szerokość geograficzna ma szczególne znaczenie dla długości dnia.

Przesileniu letniemu od wieków towarzyszyły zwyczaje związane z naturą, ogniem, wodą i początkiem lata. W kulturze słowiańskiej najkrótsza noc roku kojarzona jest z Nocą Kupały. To dawne święto było związane z obrzędami, spotkaniami przy ogniskach i symboliką odnowy.

W Polsce tradycje przesilenia przetrwały w różnych formach. W wielu miejscach organizowane są wydarzenia plenerowe, koncerty, festyny i wianki. Podobne zwyczaje znane są także w innych krajach Europy. W Skandynawii szczególne znaczenie ma Midsummer, czyli święto środka lata.

Choć najczęściej mówi się, że przesilenie letnie przypada 21 czerwca, jego dokładna data i godzina nie są każdego roku identyczne. Zjawisko może wypaść 20, 21, a rzadziej 22 czerwca.

Powodem jest różnica między rokiem kalendarzowym a astronomicznym. Ziemia nie obiega Słońca dokładnie w 365 dni, dlatego moment przesilenia przesuwa się w kolejnych latach. W 2026 roku najdłuższy dzień roku przypadnie w niedzielę, 21 czerwca.

Od tego dnia Słońce stopniowo zacznie „oddawać” czas nocy. Najpierw niemal niezauważalnie, później coraz wyraźniej. Astronomiczne lato dopiero się rozpocznie, ale najdłuższy dzień roku będzie już za nami.