Ruchawki w PISie

Konflikt wewnątrz Prawa i Sprawiedliwości przestaje być jedynie serią personalnych sporów, a zaczyna przypominać walkę o przyszły kształt całej polskiej prawicy. Tak sytuację w największej partii opozycyjnej przedstawia Donald Tusk. Premier przekonuje, że Jarosław Kaczyński stopniowo traci wpływ nie tylko na swoich współpracowników, ale również na kierunek, w którym zmierza jego polityczne środowisko.

Zdaniem szefa rządu nie należy wierzyć w pojawiające się sugestie, że napięcia pomiędzy najważniejszymi politykami PiS są elementem wcześniej przygotowanego scenariusza. Tusk, powołując się na wieloletnią znajomość sposobu działania prezesa partii, uważa, że konflikt jest autentyczny i znacznie ostrzejszy, niż może się wydawać z zewnątrz.

Premier zwrócił szczególną uwagę na relacje Jarosława Kaczyńskiego z Mateuszem Morawieckim. W jego ocenie prezes PiS nie należy do polityków, którzy łatwo przechodzą nad niesubordynacją do porządku dziennego. Dlatego też interpretowanie obecnych wydarzeń jako politycznej „ustawki” uznał za całkowicie nietrafione. Jak obrazowo stwierdził, wewnątrz partii trwa walka „na śmierć i życie”.

Donald Tusk nie ukrywał, że obserwowanie sporów w szeregach głównego politycznego rywala może dawać jego obozowi pewną satysfakcję. Jednocześnie zaznaczył, że za chaosem personalnym kryje się zjawisko, które z jego perspektywy jest znacznie bardziej niepokojące.

Według premiera Jarosław Kaczyński z każdym kolejnym dniem ma coraz większy problem z utrzymaniem kontroli nad własnym ugrupowaniem. Nie chodzi przy tym wyłącznie o partyjną dyscyplinę czy sytuację, w której poszczególni politycy coraz odważniej kwestionują decyzje kierownictwa. Zdaniem Tuska zmienia się przede wszystkim język i polityczna tożsamość części prawicy.

Premier uważa, że coraz większy wpływ na sposób prowadzenia debaty po tej stronie sceny politycznej ma Grzegorz Braun. W jego ocenie część polityków PiS próbuje dziś rywalizować z radykalną prawicą, przejmując ostrzejszą retorykę i szukając tematów, dzięki którym można odzyskać najbardziej zdecydowany elektorat.

Tusk wskazał w tym kontekście między innymi na stosunek do Ukrainy oraz coraz bardziej konfrontacyjny język obecny w politycznej debacie. Jego zdaniem nie są to pojedyncze wypowiedzi czy przypadkowe incydenty, lecz element szerszego procesu. PiS, próbując zatrzymać odpływ części wyborców, ma coraz mocniej przesuwać się w stronę stanowisk reprezentowanych przez środowiska znajdujące się dotąd na prawo od partii Kaczyńskiego.

W ocenie premiera właśnie tutaj znajduje się źródło najpoważniejszego problemu Jarosława Kaczyńskiego. Prezes PiS przez lata pozostawał niekwestionowanym liderem swojego środowiska i politykiem, który potrafił narzucać ton znacznej części prawicy. Teraz — jak przekonuje Tusk — ten model zaczyna się wyczerpywać.

Szef rządu stwierdził, że Kaczyński nie ma już takiego wpływu na swoich wyborców i polityczne otoczenie jak jeszcze kilka lat temu. W powstałą przestrzeń wchodzą natomiast inni gracze, którzy coraz skuteczniej walczą o uwagę prawicowego elektoratu.

Wśród nich premier wymienił Grzegorza Brauna, Konfederację oraz prezydenta Karola Nawrockiego. To właśnie wokół tych postaci i środowisk, zdaniem Tuska, może coraz częściej koncentrować się polityczna energia po prawej stronie sceny politycznej.

Z perspektywy lidera Koalicji Obywatelskiej oznacza to zmianę znacznie istotniejszą niż kolejny kryzys personalny w PiS. Rozpad dotychczasowego układu sił może bowiem prowadzić do sytuacji, w której partia Kaczyńskiego przestanie być jedynym naturalnym centrum polskiej prawicy, a o jej wyborców coraz skuteczniej będą zabiegać bardziej radykalni konkurenci.

To właśnie ten proces Tusk określił jako jedno z największych politycznych wyzwań. Konflikty wewnątrz PiS mogą być dla jego przeciwników źródłem satysfakcji, jednak osłabienie partii Kaczyńskiego nie musi automatycznie oznaczać osłabienia całej prawicy. Może natomiast otworzyć drogę do wzmocnienia ugrupowań i polityków, którzy dotychczas pozostawali na jej obrzeżach.

Atmosferę napięcia w PiS dodatkowo podgrzała decyzja dotycząca politycznych stowarzyszeń tworzonych przez ludzi związanych z partią. Rzecznik ugrupowania Rafał Bochenek poinformował, że członkowie Prawa i Sprawiedliwości mają powstrzymać się od przynależności do organizacji o charakterze politycznym.

Nowe zasady uderzają między innymi w środowiska budowane wokół czołowych polityków PiS. W tym kontekście wymieniane są stowarzyszenie „Rozwój Plus”, związane z Mateuszem Morawieckim, oraz „Po Pierwsze Polska”, kojarzone z Jackiem Sasinem i środowiskiem skupionym wokół Przemysława Czarnka.

Drugie ze stowarzyszeń zostało już rozwiązane. Znacznie więcej emocji budzi jednak postawa byłego premiera. Wszystko wskazuje na to, że Mateusz Morawiecki nie zamierza bezwarunkowo podporządkować się presji płynącej z partyjnej centrali.

Były szef rządu odpowiedział na sytuację publicznie, przekonując, że w momencie problemów obecnej władzy wywoływanie konfliktów wewnątrz PiS jest działaniem szkodliwym dla całego ugrupowania. Odpowiedzialnością za narastające napięcia obarczył przy tym niewielką grupę osób, które określił mianem „intrygantów”.

Właśnie ten spór może okazać się jednym z najważniejszych testów dla przywództwa Jarosława Kaczyńskiego. Przez lata podobne konflikty kończyły się zazwyczaj podporządkowaniem partyjnych frakcji woli prezesa. Tym razem sytuacja wygląda inaczej. Ambicje poszczególnych środowisk są coraz wyraźniejsze, a potencjalnych liderów gotowych do budowania własnej pozycji nie brakuje.

Pytanie nie dotyczy więc już wyłącznie tego, kto wygra kolejną wewnętrzną potyczkę. Znacznie ważniejsze jest to, czy Jarosław Kaczyński nadal dysponuje polityczną siłą wystarczającą do ponownego scalenia swojego obozu. Jeśli nie, obecny kryzys może być czymś więcej niż chwilowym buntem partyjnych frakcji. Może stać się początkiem głębszej zmiany układu sił na polskiej prawicy.