Stewia jako zamiennik cukru. Czy jest bezpieczna dla zdrowia?

Stewia to jeden z najpopularniejszych zamienników cukru i alternatywa dla sztucznych słodzików. Ta niezwykle słodka roślina wykorzystywana jest również środek wspomagający leczenie niektórych schorzeń, np. cukrzycy, otyłości czy nadciśnienia. Jakie właściwości i zastosowanie ma stewia? Czy może szkodzić zdrowiu? Odpowiadamy poniżej.

Stewia – krótka charakterystyka rośliny
Stewia (Stevia rebaudiana Bertoni) to roślina pochodząca z Brazylii i Paragwaju. Zaliczana jest do rodzaju z rodziny astrowatych i jako bylina może dorastać do jednego metra wysokości. Swoją słodycz zawdzięcza niezwykłym substancjom smakowym, tzw. glikozydom stewiolowym, które występują w liściach i łodydze rośliny. Te związki chemiczne są od 300 do 450 razy słodsze w porównaniu do sacharozy. Jedna łyżeczka sproszkowanych liści rośliny odpowiada pełnej szklance białego cukru. Stewia jest wyjątkową rośliną nie tylko ze względu na przyjemny smak, ale również dzięki zawartości licznych substancji aktywnych, przyczyniających się do poprawy lub zachowania zdrowia.

Stewia zamiast cukru – właściwości i zalety
Stewia od wieków znana jest Guaranom, Indianom Ameryki Południowej, którzy używali ją do słodzenia tradycyjnej yerba mate i poprawiania smaku rozmaitych potraw. Wierzyli, że roślina pomaga na otyłość, zgagę, nadciśnienie oraz obniża poziom kwasu moczowego. Według brazylijskiej i paragwajskiej medycyny tradycyjnej roślina ma działanie obniżające ciśnienie i stężenie glukozy we krwi, moczopędne oraz wzmacniające.

Jak wykazały badania naukowe, stewia sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu. Jest źródłem witaminy C i witamin z grupy B, kwasu foliowego, składników mineralnych, tj. wapń, potas, magnez, cynk i żelazo oraz związków fenolowych, które mają działanie przeciwutleniające. Zawarte w roślinie glikozydy stewiolowe są nie tylko bardzo słodkie, ale mają też stałe pH i zero kalorii. Hamują łaknienie i ograniczają apetyt na słodkości, dzięki czemu nie powodują uzależnienia od cukru. Co więcej, spożywanie tego naturalnego słodzika nie prowadzi do osadzania się płytki nazębnej, niszczenia zębów i powstawania próchnicy. Przyczyni się za to do zachowania smukłej sylwetki i pomoże w walce z otyłością. Stewia to niewątpliwie idealny zamiennik niezdrowego cukru.

Udowodniono korzystne działanie rośliny w przypadku cukrzycy, nadciśnienia i fenyloketonurii (chorobie polegajacej na zaburzonej przemianie jednego z aminokwasów). Naukowcy twierdzą również, że stewia może pomóc w walce z boreliozą. Udało się im ustalić, że roślina skuteczna jest w formie płynnej lub z ekstraktu z liści (a nie sproszkowanej) oraz wykazuje lepsze wyniki niż poszczególne leki stosowane w leczeniu boreliozy.

Stewia – tabletki, sok czy liście?
Stewię można spotkać w postaci suszonych liści, skoncentrowanych wyciągów w proszku lub w tabletkach, a także jako sok lub fluid. Najzdrowsze będą oczywiście świeże liście rośliny, dlatego – zamiast kupować gotowy produkt – warto uprawiać stewię w domu lub ogrodzie. Dzięki temu będziemy mieli stały dostęp do zdrowotnych właściwości rośliny oraz obniżymy koszty jej używania. Liście stewii najsłodsze są w okresie kwitnienia, a więc późnym latem lub jesienią (wtedy też najlepiej przeprowadzić zbiory). Można dodawać je bezpośrednio do herbaty, rozmaitych dań, deserów lub przygotować z nich syrop.

Czy stewia jest szkodliwa?
Stewia od wieków używana jest przez mieszkańców Ameryki Południowej oraz od ponad 30 lat jako słodzik przez miliony Japończyków. Z ich strony nie pojawiły się doniesienia o szkodliwym działaniu tej rośliny. Skąd się więc wzięły spekulacje, że stewia może być niebezpieczna dla zdrowia? W 1991 r. do Amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) wpłynęła anonimowa skarga, mówiąca, że stewia jest szkodliwa. Ograniczono wówczas jej import i zabroniono wykorzystywania. Nie jest znany dokładny powód tej decyzji, ale być może, jak sugerują niektóre media, miała podłoże biznesowe (stewia to konkurent dla sztucznych słodzików). Obecne badania potwierdzają, że spożywanie tego naturalnego słodzika nie stanowi zagrożenia dla naszego zdrowia.

Uwaga! Zawarte w stewii glikozydy stewiolowe są dopuszczone do stosowania w Unii Europejskiej od 2011 r. (Rozporządzenie Komisji UE nr 1131/2011 z dnia 11 listopada 2011 r). Ten dodatek do żywności ma symbol E 960. Dzienna dopuszczalna dawka, jaką można spożyć wynosi 0-4 mg na kg/mc.

Artykuł powstał we współpracy z TwojOgrodek.pl – portalem o tematyce ogrodniczej.