Ważą się losy terminala w Świnoujściu

WSA w Warszawie ma w poniedziałek wydać wyrok ws. skargi na decyzję środowiskową GDOŚ dla terminala kontenerowego w Świnoujściu, złożonej przez organizacje ekologiczne z Polski i Niemiec. Inwestycja jest już na etapie zaawansowanych przygotowań; resort infrastruktury zapewnia, że terminal powstanie.

Według zapowiedzi o godz. 11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ogłosi orzeczenie w sprawie zaskarżonej przed dwie organizacje ekologiczne decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. „Budowa Terminala Kontenerowego w Porcie Zewnętrznym w Świnoujściu”.

Na złożony w marcu br. wniosek niemieckiej organizacji Lebensraum Vorpommern z wyspy Uznam oraz stowarzyszenia Zielone Wyspy Świnoujście WSA wstrzymał wykonanie decyzji środowiskowej dot. budowy terminala w Świnoujściu.

Rozprawa w przedmiotowej sprawie odbyła się 21 lipca. - Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia z uwagi na zawiły charakter sprawy – wyjaśniła w komunikacie prasowym rzeczniczka prasowa WSA w Warszawie sędzia Małgorzata Jarecka.

Budowa głębokowodnego terminala kontenerowego w Świnoujściu, w formie tzw. portu zewnętrznego, to jeden z największych projektów polskiej gospodarki morskiej. Inwestorem jest Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście, a przedsięwzięcie koordynuje Ministerstwo Infrastruktury.

Terminal ma być zbudowany do 2029 r. W lutym br. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wydała decyzję środowiskową umożliwiającą realizację inwestycji. Pod koniec marca została ona zaskarżona przez niemiecką organizację Bürgerinitiative Lebensraum Vorpommern z wyspy Uznam. Dokumentacja sprawy została 7 maja przekazana z GDOŚ do WSA w Warszawie. Lebensraum Vorpommern złożyło również wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji do czasu rozpoznania skargi.

Jak ustaliła PAP, w sprawie występują dwa podmioty skarżące, obok Lebensraum Vorpommern także polskie stowarzyszenie Zielone Wyspy Świnoujście, zarejestrowane w 2017 r. Jego prezesem jest Karolina Kondzielewska. Siedziba stowarzyszenia znajduje się przy ul. Matejki w Świnoujściu. Cele stowarzyszenia, opisane w KRS, to ochrona środowiska, działania na rzecz ekologii, ochrony przyrody ożywionej i nieożywionej oraz krajobrazu, ochrony zwierząt oraz prowadzenie działalności naukowej, edukacyjnej, dydaktycznej, turystycznej.

Natomiast BLV ma siedzibę w Ückeritz, gminie na wyspie Uznam, w powiecie Vorpommern-Greifswald, niespełna 20 km od Świnoujścia. Niemieckie media zwracają uwagę, że BLV jest wspierana przez m.in. gminę Heringsdorf, sąsiadującą ze Świnoujściem, która formalnie nie może być stroną postępowania przed polskim sądem.

Na poniedziałkowej rozprawie WSA może uznać skargę i uchylić decyzję środowiskową, może też odrzucić skargę organizacji ekologicznych. Wyrok nie będzie prawomocny, strony mają 30 dni na jego zaskarżenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Arkadiusz Marchewka, wiceminister infrastruktury odpowiedzialny za gospodarkę morską i poseł PO ze Szczecina, w rozmowie z PAP przyznał, że bierze pod uwagę także trzeci scenariusz, tj. wezwanie inwestora, czyli Zarządu Morskich Portów Szczecin - Świnoujście do uzupełnienia dokumentacji, na podstawie której wydawana jest decyzja.

– Nie jesteśmy zaskoczeni skargami, odwołaniami. Zdajemy sobie sprawę, że toczymy batalię z przeciwnikiem rozwoju naszych portów – podkreślił Marchewka.

Pytany, kto jest tym przeciwnikiem, powołał się na doniesienia niemieckich mediów, w których Świnoujście jest określane jako groźna konkurencja. Przypomniał, że z roku na rok rosną przeładunki kontenerów w polskich portach. W ubiegłym roku przekroczyły 3,3 mln TEU. Wartość naliczonych w portach podatków (cło, akcyza, VAT) sięgnęła 56 mld zł, w tym 40 mld zł Porcie Gdańsk, gdzie znajduje się największy na Bałtyku terminal kontenerowy.

W lutym br. premier Donald Tusk zapowiedział, że do 2030 r. przeładunki kontenerowe wzrosną trzykrotnie, do ok. 10 mln TEU.

- Terminal kontenerowy w Świnoujściu powstanie, czy to się komuś podoba czy nie - zapewnił Marchewka. Zapowiedział, że na „zachodnie wybrzeże” przypływać będą największe kontenerowce świata, a Polska „będzie przejmować coraz większą część rynku transportowego w regionie”.

Wiceminister podkreślił, że WSA wstrzymał wykonanie decyzji środowiskowej dot. budowy terminala, a nie całej inwestycji. Marchewka przypomniał też, iż wiele prac przygotowawczych pod inwestycję w Świnoujściu jest już zakończonych.

- W zeszłym roku wykonaliśmy kawał roboty dokumentacyjnej: badania gruntu pod infrastrukturę drogową i kolejową, badania ferromagnetyczne dna morskiego, program funkcjonalno-użytkowy toru podejściowego – wyjaśnił Marchewka.

Skarga do WSA na decyzję środowiskową wydaną przez GDOŚ to kolejny etap sądowej batalii o lokalizację i warunki budowy portu zewnętrznego w Świnoujściu, który ma obsługiwać wielkie kontenerowce. Miasto Świnoujście w 2024 r. zaskarżyło decyzję lokalizacyjną dla terminala wydaną przez Wojewodę Zachodniopomorskiego. Natomiast Lebensraum Vorpommern jesienią 2023 r. zaskarżyło pierwszą decyzję środowiskową wydaną przez RDOŚ w Szczecinie. Argumentowano, że nie został uwzględniony wpływ inwestycji na Bałtyk i obszary chronione morza. W postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez GDOŚ w 2024 r. ZMPSiŚ musiał uzupełnić dokumentację.

W lutym br. GDOŚ wydała decyzję środowiskową, która znów została zaskarżona przez niemiecką organizację ekologiczną. Wiceminister Marchewka w rozmowie z PAP zwrócił uwagę, że Lebensraum Vorpommern napisała m.in. o zagrożeniach związanych z niewybuchami zalegającymi na dnie Bałtyku. Ostrzega też przed bronią chemiczną z czasów II wojny światowej.

- Obszar planowanej inwestycji został zbadany. Gdyby odkryte zostały jeszcze jakieś niewybuchy, to oczywiście zajmie się nimi nasza Marynarka Wojenna. Argumenty podnoszone przez stronę skarżącą uważam za absurdalne – ocenił Marchewka.

Wiceminister podkreślił, że postępowanie sądowe związane z decyzją środowiskową nie wstrzymuje przygotowań do realizacji inwestycji w Świnoujściu.

Wbicie łopaty pod drogę techniczną planujemy na przełomie trzeciego i czwartego kwartału tego roku – wyjaśnił Marchewka. – Skarga w żaden sposób na tym etapie nie zatrzymuje naszych prac związanych z terminalem, który należy do priorytetowych inwestycji rządu – podsumował wiceminister.

Bürgerinitiative Lebensraum Vorpommern to „inicjatywa obywatelska na rzecz przestrzeni życiowej na Pomorzu Zachodnim”. Na stronie internetowej organizacji czytamy, że „Masowa industrializacja wód przybrzeżnych Uznam i Wollin prowadzi do katastrofy ekologicznej! Polski rząd jest w trakcie niszczenia chronionego przez przyrodę wybrzeża Morza Bałtyckiego Wolina - z dramatycznymi konsekwencjami dla Zatoki Zachodniopomorskiej i ludzi, którzy tu mieszkają i pracują.”

Port kontenerowy w Świnoujściu ma kosztować ok. 2,5 mld zł, a związana z nim infrastruktura morska ok. 10 mld zł. Zaprojektowany jest do obsługi największych statków transoceanicznych (do 400 m), które wpływają na Bałtyk.

Nowy tor podejściowy do Świnoujścia (zadanie realizowane przez Urząd Morski w Szczecinie) zaplanowano na 65 km, przy 17 m głębokości. Terminal, przy którym będą mogły cumować jednocześnie dwa kontenerowce, ma wybudować konsorcjum firm z Kataru i Belgii.

PAP/red.