125 lat temu stanął krzyż na Giewoncie

19/07/2026 07:43

Od 125 lat krzyż na Giewoncie jest jedną z atrakcji turystycznych Zakopanego i symbolem przywiązania górali do wiary chrześcijańskiej. Gdy powstawał na przełomie stuleci, pojawiały się jednak głosy krytykujące ten pomysł.

Metalowy krzyż, który został postawiony na Giewoncie, powstał w zakładzie artystyczno-ślusarskim Józefa Góreckiego w Krakowie, a do Zakopanego został przetransportowany w częściach koleją 16 czerwca 1901 r. Miał wysokość 17,5 m, a ramię poprzeczne miało długość 5,5 m. Konstrukcja składała się z 400 metalowych elementów o łącznej wadze blisko 2 ton.

Z Zakopanego elementy krzyża zostały przewiezione wozami konnymi na Halę Kondratową, a stąd wniesione przez parafian z Zakopanego na szczyt. Przy transporcie i montażu pracowało pół tysiąca osób. Oprócz metalowych elementów wniesiono jeszcze 400 kg cementu i kilkaset litrów wody potrzebnych do stabilnego ustawienia konstrukcji.

Reklama

Montaż krzyża rozpoczął się 3 lipca 1901 r. i trwał kilka dni. Przebieg tej operacji nadzorował Józef Górecki. 19 lipca w Zakopanem odbyła się uroczysta msza, po której na szczyt Giewontu wyruszyła procesja ok. 300 osób.

„Krzyż na Giewoncie został uroczyście poświęcony w tych dniach. Żelazny olbrzym (...) kosztował około 1600 koron. Postawiono go na szczycie tak wąskim, że robotnicy dla bezpieczeństwa musieli być przywiązani sznurami do skały” – napisano w wydawanym we Lwowie „Dzienniku Polskim” z 7 sierpnia 1901 r.

Reklama

We wrześniu 2007 r. krzyż został wpisany do rejestru zabytków.

Źródło i opracowanie własne

Alina Laskowska Portal wm.pl