Ile w Polsce kosztuje utrzymanie jednego osadzonego?

Utrzymanie jednego osadzonego w Polsce kosztowało w 2025 roku średnio 6 929,98 zł miesięcznie. W skali roku daje to ponad 83 tys. zł na osobę, a cały system penitencjarny pochłonął ponad 5,8 mld zł. Zdecydowanie największą część wydatków stanowią jednak nie posiłki czy wyposażenie więźniów, lecz wynagrodzenia personelu i funkcjonowanie całej infrastruktury zakładów karnych.

Z danych za 2025 rok wynika, że średni dzienny koszt utrzymania jednego osadzonego wyniósł 227,83 zł. Miesięcznie było to dokładnie 6 929,98 zł, natomiast w skali całego roku – 83 159,77 zł. 

W całym 2025 roku w polskich zakładach karnych i aresztach śledczych przebywało średnio 70 035 osób. Oficjalne statystyki pokazują, że większość stanowili skazani i ukarani – średnio 62 338 osób. Tymczasowo aresztowanych było przeciętnie 7 697. 

Łączne wydatki związane z utrzymaniem osadzonych oraz funkcjonowaniem zakładów karnych i aresztów śledczych w 2025 roku przekroczyły 5,8 mld zł. Nie oznacza to jednak, że blisko 7 tys. zł miesięcznie jest bezpośrednio wydawane na potrzeby konkretnego więźnia. Kwota obejmuje koszty działania całego systemu penitencjarnego. 

Największym obciążeniem są wynagrodzenia i uposażenia funkcjonariuszy oraz pracowników Służby Więziennej. W 2025 roku przeznaczono na ten cel ponad 3,6 mld zł. To między innymi koszty zatrudnienia funkcjonariuszy odpowiedzialnych za ochronę jednostek, wychowawców, psychologów, pracowników administracyjnych i innych osób zapewniających codzienne funkcjonowanie więzień. 

Kolejne ponad 1,15 mld zł pochłonęły zakupy towarów i usług. Z tej części budżetu pokrywane są koszty wyżywienia, leków i opieki medycznej, energii elektrycznej, ogrzewania, wody i ścieków, środków higienicznych, transportu osadzonych oraz utrzymania, remontowania i wyposażania budynków. 

Państwo jest zobowiązane do zapewnienia osobom pozbawionym wolności podstawowych warunków bytowych. Osadzeni otrzymują wyżywienie, a w razie potrzeby również odzież, pościel, ręczniki i środki higieny osobistej. Mają także zapewniony dostęp do niezbędnej opieki lekarskiej oraz leków. 

Koszty obejmują ponadto utrzymanie bezpieczeństwa w jednostkach penitencjarnych, administrację oraz transport więźniów. Z budżetu finansowane są również działania resocjalizacyjne, edukacyjne i terapeutyczne prowadzone wobec osadzonych. 

Dane za 2025 rok pokazują wzrost kosztów w porównaniu z rokiem wcześniejszym. W 2024 roku miesięczne utrzymanie jednego osadzonego kosztowało średnio 6 466,66 zł, a rocznie 77 599,91 zł. Rok później miesięczny koszt był więc wyższy o ponad 463 zł, a roczny o blisko 5,6 tys. zł. 

Jednocześnie zmniejszyła się przeciętna liczba osób przebywających za kratami. W 2024 roku wynosiła ona 72 006, a w 2025 roku – 70 035, czyli o niemal 2 tys. mniej. Mimo tego całkowite wydatki na utrzymanie osadzonych i funkcjonowanie jednostek wzrosły – z około 5,59 mld zł w 2024 roku do ponad 5,8 mld zł w roku następnym. 

Koszty funkcjonowania Służby Więziennej pokrywane są z budżetu państwa. Obejmują nie tylko bezpośrednie utrzymanie osób odbywających karę, ale również zapewnienie bezpieczeństwa, infrastruktury i personelu niezbędnego do wykonywania kar pozbawienia wolności oraz tymczasowego aresztowania.