Jedna wizyta zamiast dwóch. Ważna zmiana dla spadkobierców

Od 17 marca weszły w życie przepisy, które upraszczają jedną z najbardziej uciążliwych formalności po dziedziczeniu nieruchomości. Spadkobiercy i zapisobiercy windykacyjni mogą teraz załatwić w kancelarii notarialnej nie tylko akt poświadczenia dziedziczenia, ale także wniosek o wpis do księgi wieczystej. Zmiana ma przyspieszyć procedury, ograniczyć liczbę wizyt i zmniejszyć ryzyko, że stan prawny nieruchomości przez długi czas nie będzie ujawniony w księdze.

Nowelizacja Prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece obowiązuje od 17 marca. Jej sednem jest to, że notariusz może sporządzić protokół zawierający żądanie dokonania wpisu w księdze wieczystej, a następnie elektronicznie przekazać wniosek do właściwego sądu wieczystoksięgowego. W praktyce oznacza to, że po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia spadkobierca nie musi już samodzielnie przygotowywać osobnego wniosku do sądu, kompletować dokumentów i pilnować prawidłowego wniesienia opłat w tej samej skali jak wcześniej. 

Zmiana dotyczy nie tylko prawa własności nieruchomości. Obejmuje również użytkowanie wieczyste oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, o ile dla danego prawa prowadzona jest księga wieczysta. To właśnie w tych sprawach nowe rozwiązanie ma uprościć drogę od potwierdzenia dziedziczenia do ujawnienia nowego właściciela w rejestrze. 

Do tej pory po uzyskaniu aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza spadkobierca musiał zwykle sam złożyć w sądzie wniosek o ujawnienie zmiany właściciela w księdze wieczystej. Nowe przepisy tego obowiązku nie likwidują całkowicie, ale dają możliwość załatwienia tej formalności za pośrednictwem notariusza. To ważne zwłaszcza dla osób, które chcą szybciej uporządkować stan prawny nieruchomości, planują sprzedaż mieszkania albo ubiegają się o kredyt hipoteczny. Aktualny wpis w księdze wieczystej ma w takich sytuacjach kluczowe znaczenie. 

Według Krajowej Rady Notarialnej nowe regulacje oznaczają „koniec z dodatkowymi wizytami w sądzie i staniem w niepotrzebnych kolejkach”. Rada ocenia też, że szybsze kierowanie wniosków do sądów wieczystoksięgowych powinno ograniczyć liczbę postępowań wszczynanych tylko po to, by odnotować niezgodność między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym po śmierci właściciela. 

Nowe przepisy są częścią pakietu deregulacyjnego i mają przede wszystkim skrócić drogę między potwierdzeniem praw do spadku a ich ujawnieniem w księdze wieczystej. Dla spadkobierców oznacza to mniej formalności, dla notariuszy większą rolę w obsłudze spraw spadkowych, a dla sądów zapowiedź sprawniejszego obiegu wniosków w postępowaniach wieczystoksięgowych.