Ekspertka: kryzys psychiczny związany z pracą rozwija się stopniowo

Kryzys psychiczny związany z pracą nie pojawia się nagle – zazwyczaj rozwija się etapami, zaczynając od zniechęcenia i spadku zaangażowania, a kończąc nawet na lęku przed wykonywaniem obowiązków zawodowych – powiedziała psycholożka pracy dr Agnieszka Czerw z Uniwersytetu SWPS.

Jak wskazała ekspertka, pierwsze sygnały problemu bywają subtelne i łatwe do zbagatelizowania.
– Rozpoczyna się często od zniechęcenia, mniejszego zaangażowania, braku skupienia, popełniania drobnych błędów, a kończy na poważniejszych stanach związanych nawet z lękiem przed pracą – wyjaśniła.

Z najnowszych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że Polacy coraz częściej korzystają ze zwolnień lekarskich. W 2025 roku wystawiono 27,5 mln zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy, co przełożyło się na 290,5 mln dni absencji – o 0,5 mln więcej niż rok wcześniej i o 8 mln więcej niż w 2021 roku.

ZUS podkreśla, że rośnie udział nieobecności spowodowanych czynnikami psychicznymi, w tym wypaleniem zawodowym, przeciążeniem obowiązkami, brakiem równowagi między pracą a życiem prywatnym oraz trudnymi relacjami w miejscu pracy.

Dr Czerw zwraca uwagę, że wypalenie może objawiać się także spadkiem poczucia kompetencji w zadaniach, które wcześniej nie sprawiały trudności.

Najczęstszą przyczyną – jak zaznacza – jest przeciążenie pracą. Jednocześnie podkreśla, że różni ludzie mają różną odporność na stres i inaczej interpretują sytuacje zawodowe.

– Dla jednej osoby nowe zadania mogą być wyzwaniem, dla innej już nadmiernym obciążeniem. Dlatego ważne jest, aby reagować na sygnały płynące z organizmu i psychiki, na przykład poprzez odmowę przyjęcia kolejnych obowiązków – wskazała psycholożka.

Zwróciła również uwagę na tzw. „przenoszenie pracy do głowy” i brak umiejętności odcinania się od obowiązków po godzinach.

– Jeśli nasza tożsamość jest silnie związana z pracą, łatwo wchodzimy w tryb stałej dostępności: odpowiadamy na maile wieczorem, odbieramy telefony służbowe w czasie wolnym – powiedziała.

Jej zdaniem ważne jest budowanie wyraźnej granicy między życiem zawodowym a prywatnym oraz dbanie o aktywne życie poza pracą, które sprzyja regeneracji.

Ekspertka podkreśla również odpowiedzialność pracodawców za zdrowie psychiczne pracowników. Kluczowe znaczenie ma tworzenie bezpiecznego środowiska pracy, w którym pracownik może stawiać granice bez obawy o negatywne konsekwencje.

– Firma powinna nie tylko dbać o komfort pracy, ale także o poczucie sensu wykonywanych zadań – zaznaczyła.

W jej ocenie pomocne mogą być także rozwiązania systemowe, takie jak łatwiejszy dostęp do psychologa lub psychiatry w ramach pakietów medycznych, działania psychoedukacyjne oraz usprawnienia organizacyjne zmniejszające przeciążenie pracowników.

Odnosząc się do pracy zdalnej, dr Czerw wskazała, że choć może ona zmniejszać stres i dawać większą autonomię, niesie też ryzyko zacierania granic między pracą a życiem prywatnym.

– Praca zdalna daje elastyczność, ale jednocześnie może prowadzić do tego, że obowiązki zawodowe i domowe zaczynają się przenikać – zauważyła.

Dodatkowym zagrożeniem jest – jak podkreśliła – ograniczenie kontaktów społecznych i tzw. samotność ekranowa.

Ekspertka podsumowała, że kluczowe znaczenie ma nie tyle skracanie czasu pracy, ile umiejętność psychicznego odłączania się od obowiązków zawodowych.

– Niezależnie od tego, czy mamy dwa czy trzy dni wolnego, najważniejsze jest to, czy potrafimy realnie odpocząć i oddzielić pracę od życia prywatnego – podkreśliła.