Raport o ochronie zdrowia: luka finansowa rośnie. Kryzys się pogłębia

W 2040 r. luka finansowa w ochronie zdrowia może sięgnąć 171 mld zł – wynika z opublikowanego we wtorek raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego i Federacji Przedsiębiorców Polskich. Deficyt finansowy w systemie rośnie szybciej, niż zakładano – zaznaczyli jego autorzy.

W 2040 r. luka finansowa w ochronie zdrowia może sięgnąć 171 mld zł – wynika z opublikowanego we wtorek raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego i Federacji Przedsiębiorców Polskich. Deficyt finansowy w systemie rośnie szybciej, niż zakładano – zaznaczyli jego autorzy.

Postępujący kryzys 

Autorzy raportu „Luka finansowa w ochronie zdrowia. Wyzwania długoterminowe” podkreślili, że w najbliższych 15 latach nierównowaga kosztów i przychodów będzie się pogłębiać, ponieważ potrzeby pacjentów będą dalej rosły, a zacznie ubywać osób pracujących. Starzejące się społeczeństwo będzie w większym stopniu potrzebować opieki, a obecny system finansowania, oparty na składce zdrowotnej, nie jest odporny na odejście z rynku tak dużej liczby pracowników – zaznaczono w raporcie.

W scenariuszu bazowym zakładającym, że koszty leczenia będą rosły w takim tempie, jak w ostatnich kilku latach, niedobór przychodów względem kosztów w 2040 r. wyniesie 171 mld zł, co stanowić będzie ok. 3,4 proc. PKB, a w 2060 r. – 434 mld zł, co stanowić będzie ok. 7,1 proc. PKB – wynika z raportu.

Scenariusz alternatywny pokazuje, że luka może rosnąć wolniej, ale wymaga to zmniejszenia presji kosztowej w systemie. Według tego modelu niedobór przychodów względem kosztów w 2040 r. wyniesie 112 mld zł, co stanowić będzie ok. 2,2 proc. PKB, a w 2060 r. – 315 mld zł, czyli ok. 5,1 proc. PKB.

Z kieszeni pacjenta? 

Luka finansowa będzie musiała zostać częściowo skompensowana wydatkami prywatnymi (out-of-pocket) obywateli albo uzupełniona dodatkowymi środkami publicznymi pochodzącymi spoza strumienia składkowego. W scenariuszu bazowym będzie to ok. 5 tys. zł na osobę rocznie w 2040 r. i ok. 13 tys. zł w 2060 r.

„Deficyt finansowy w ochronie zdrowia rośnie szybciej, niż zakładano” – czytamy w raporcie. Podkreślono w nim, że to efekt nałożenia się kilku trendów: rosnących kosztów świadczeń, planowania budżetów w zbyt krótkiej perspektywie i coraz większej liczby pacjentów wymagających opieki.

Zaznaczono, że system ochrony zdrowia będzie podlegać w kolejnych latach silnej presji demograficznej. Z jednej strony z powodu zwiększenia liczby osób starszych wzrośnie popyt na świadczenia opieki zdrowotnej. Z drugiej – odpływ osób z rynku pracy, przy utrzymaniu systemu opartego w znacznej mierze na oskładkowaniu dochodów właśnie z tytułu pracy – będzie prowadzić do pogłębiającej się nierównowagi między przychodami a kosztami systemu ochrony zdrowia.

Dynamiczny proces starzenia

Prognozy demograficzne wskazują na dynamiczny proces starzenia się polskiego społeczeństwa – czytamy w raporcie. Liczba ludności w najbliższych latach spadnie w przypadku mężczyzn z 18,67 mln do 17,03 mln w 2040 r. i do 14,68 mln w 2060 r. W przypadku kobiet z 19,87 mln do 18,15 mln w 2040 r. i do 15,46 mln w 2060 r. Według przygotowanej przez GUS „Prognozy ludności na lata 2023-2060” do 2060 r. spadek liczby osób w wieku produkcyjnym wyniesie od 25 proc. do 40 proc. Tymczasem system ochrony zdrowia opiera się głównie na przychodach ze składki zdrowotnej.

Autorzy raportu rekomendują pilne ograniczenie wzrostu kosztów udzielania świadczeń opieki zdrowotnej ponad wartość inflacji w gospodarce, uregulowanie w ustawie sposobu uzupełnienia przychodów w systemie ochrony zdrowia z innych źródeł niż związane z pracą lub działalnością gospodarczą. Kolejne rekomendacje dotyczą rozszerzenia bazy podatkowej o opłaty związane z konsumpcją produktów o udowodnionym szkodliwym wpływie na zdrowie, a także weryfikacji grup uprzywilejowanych lub zwolnionych z płacenia składki zdrowotnej. Zalecają także opracowanie wieloletniej strategii finansowania systemu ochrony zdrowia, która uwzględni długoterminowe trendy demograficzne.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy zajmuje się monitorowaniem sytuacji zdrowotnej i oceną potrzeb zdrowotnych ludności w Polsce.

Federacja Przedsiębiorców Polskich to organizacja pracodawców, członek Rady Dialogu Społecznego. Reprezentuje interesy przedsiębiorstw i instytucji w niej zrzeszonych.

Na początku grudnia w Pałacu Prezydenckim odbył się Szczyt Zdrowotny zwołany przez Prezydenta Karola Nawrockiego. To odpowiedź głowy państwa na postulaty zgłaszane przez środowiska medyczne w związku z pogarszającą się sytuacją w ochronie zdrowia. Wśród głównych problemów zgłaszanych Prezydentowi wymieniano przede wszystkim niedofinansowanie i brak spójnej strategii reformy służby zdrowia w Polsce. 

"Zdrowie Polaków nie powinno zależeć od politycznego sporu "- powiedział Karol Nawrocki podczas inauguracji szczytu medycznego "Na ratunek ochronie zdrowia”. Prezydent jednocześnie podpisał nowelizację ustawy o Funduszu Medycznym. Nowe przepisy pozwolą na przekazanie NFZ ok. 3,6 mld zł jeszcze w 2025 r.

Dzień wcześniej odbył się szczyt medyczny "Bezpieczny pacjent" zorganizowany przez minister zdrowia Jolantę Sobierańską-Grendę.

Deficyt NFZ w przyszłym roku szacowany jest na około 23 mld zł. Plan budżetu na 2026 r. zakłada, że na ochronę zdrowia ma trafić 247,8 mld zł.