Światowy konflikt uderzy w nasze portfele? Polacy mają złe przeczucia

Wojny i międzynarodowe napięcia przestały być dla Polaków wydarzeniami, które śledzi się wyłącznie w serwisach informacyjnych. Coraz częściej są postrzegane przez pryzmat domowego budżetu, cen i finansowego bezpieczeństwa. Ponad połowa Polaków spodziewa się, że konflikt na Bliskim Wschodzie może istotnie odbić się na ich sytuacji materialnej. Niewiele mniejsze obawy wywołuje trwająca wojna w Ukrainie.

Takie wnioski płyną z badania „Banking on Banks 2026. Usługi finansowe w czasach niepewności”, przeprowadzonego na zlecenie CRIF. Aż 53 proc. polskich respondentów wskazało sytuację na Bliskim Wschodzie jako czynnik mogący mieć znaczący wpływ na ich finanse. W przypadku wojny w Ukrainie podobnego zdania było 46 proc. badanych.

Jeszcze wyraźniej skalę niepokoju pokazuje odpowiedź na szersze pytanie o geopolitykę. Negatywnego wpływu wydarzeń międzynarodowych na własne finanse spodziewa się 76 proc. Polaków. To najwyższy wynik spośród wszystkich pięciu krajów uwzględnionych w badaniu, które poza Polską objęło również Niemcy, Włochy, Irlandię i Wielką Brytanię.

Nie oznacza to jednak, że tradycyjne problemy ekonomiczne zeszły na dalszy plan. Inflacja i rosnące koszty życia nadal pozostają jednym z głównych źródeł finansowego niepokoju – wskazuje na nie 48 proc. ankietowanych.

Szczególnie mocno na tle mieszkańców Europy Zachodniej wyróżniają się polskie obawy związane z wojną w Ukrainie. Odsetek osób spodziewających się jej wpływu na własne finanse jest w Polsce o 10 punktów procentowych wyższy niż wśród zachodnioeuropejskich konsumentów.

Autorzy badania zwracają uwagę na oczywisty w tym przypadku czynnik – położenie geograficzne. Konflikt trwa bezpośrednio za wschodnią granicą Polski, dlatego jego konsekwencje są dla polskiego społeczeństwa znacznie mniej abstrakcyjne. W przypadku napięć na Bliskim Wschodzie różnica względem średniej europejskiej jest już znacznie mniejsza i wynosi 3 punkty procentowe.

Niepewność związana z sytuacją międzynarodową nie przekłada się jednak automatycznie na pesymistyczne prognozy dotyczące własnego portfela. Tylko 24 proc. Polaków obawia się pogorszenia swojej sytuacji finansowej w ciągu najbliższego roku. Dla wszystkich państw objętych badaniem średnia wyniosła 27 proc.

Jeszcze większą różnicę widać w ocenie codziennego budżetu. Zaledwie 23 proc. polskich respondentów spodziewa się, że pod koniec miesiąca będzie im zostawało mniej pieniędzy. Średnia europejska jest znacznie wyższa i sięga 35 proc.

Co więcej, 17 proc. Polaków planuje w najbliższym roku zwiększyć swoje wydatki, podczas gdy dla wszystkich badanych krajów odsetek ten wynosi 12 proc. Ponad jedna czwarta respondentów z Polski – 26 proc. – deklaruje natomiast, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy w ogóle nie odczuła zwiększonej presji finansowej. To najlepszy wynik wśród analizowanych państw.

Nie znaczy to, że gospodarstwa domowe nie szukają sposobów na ograniczanie kosztów. Najpopularniejszą strategią pozostaje polowanie na rabaty i promocje, które wskazało 20 proc. ankietowanych. Niewiele mniej osób, bo 19 proc., ograniczyło kwoty przeznaczane na oszczędności. Z kolei 18 proc. badanych przyznało, że musiało sięgnąć po zgromadzone wcześniej pieniądze, aby pokryć bieżące wydatki.

Finansowe obawy Polaków nie kończą się jednak na inflacji, wojnach i rosnących kosztach życia. Coraz większe znaczenie ma poczucie zagrożenia w świecie cyfrowym. Aż 71 proc. respondentów uważa oszustwa finansowe i cyberprzestępczość za narastający problem.

Jeszcze wyższy odsetek – 73 proc. – jest przekonany, że Europa jest obecnie bardziej narażona na finansowe cyberataki niż przed rokiem. To wynik wyraźnie przekraczający europejską średnią, która wyniosła 63 proc. W odniesieniu do samej Polski wzrost zagrożenia dostrzega 67 proc. badanych.

Niepokój budzi zarówno możliwość ataków prowadzonych z zagranicy, jak i szybki rozwój nowych technologii. Po 68 proc. respondentów obawia się cyberataków pochodzących spoza kraju oraz wykorzystania sztucznej inteligencji do tworzenia coraz bardziej zaawansowanych metod oszustwa.

Kamil Gosławski z CRIF Polska zwraca uwagę, że aktywność cyberprzestępców w ostatnich latach nie maleje, a wręcz przyspiesza. W praktyce oznacza to konieczność zachowania większej ostrożności przy każdej próbie pozyskania poufnych informacji – niezależnie od tego, czy kontakt następuje przez e-mail, SMS czy telefon. Szczególną czujność powinny wzbudzać prośby o przekazanie danych osobowych, informacji dotyczących kart płatniczych oraz danych umożliwiających dostęp do bankowości internetowej lub aplikacji mobilnych.

Badanie pokazuje również, że mimo licznych obaw Polacy dostrzegają znaczenie sektora finansowego dla całej gospodarki. Niemal dwie trzecie ankietowanych, czyli 64 proc., uważa, że usługi finansowe w istotnym stopniu wspierają rozwój gospodarczy kraju.

Jednocześnie wyraźnie widoczna jest potrzeba większej europejskiej niezależności. Zdaniem 67 proc. polskich respondentów Europa powinna posiadać własną, niezależną sieć dostawców usług finansowych i ograniczać uzależnienie od podmiotów działających poza kontynentem.

Od samych instytucji finansowych konsumenci oczekują natomiast większego wsparcia w okresach gospodarczej niepewności. Ponad połowa badanych – 53 proc. – uważa, że w trudniejszych czasach powinny one mieć obowiązek oferowania produktów dostępnych cenowo dla klientów.

Obraz wyłaniający się z badania jest więc niejednoznaczny. Polacy z dużą uwagą obserwują wydarzenia geopolityczne i wyraźnie obawiają się ich ekonomicznych konsekwencji. Jednocześnie większość nie zakłada gwałtownego pogorszenia własnej sytuacji materialnej, a część konsumentów planuje nawet zwiększenie wydatków. Niepokój nie prowadzi więc jeszcze do powszechnego finansowego pesymizmu – raczej do większej ostrożności i świadomości, że wydarzenia rozgrywające się setki czy tysiące kilometrów od Polski mogą stosunkowo szybko znaleźć odzwierciedlenie w domowym budżecie.

Badanie „Banking on Banks 2026. Usługi finansowe w czasach niepewności” zostało przeprowadzone na zlecenie CRIF przez Opinium Research. Część konsumencka objęła 5 tys. osób z Polski, Niemiec, Włoch, Irlandii i Wielkiej Brytanii i była realizowana od 20 marca do 9 kwietnia 2026 roku. W drugiej części, przeprowadzonej między 20 marca a 7 kwietnia, udział wzięło 500 osób odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji biznesowych w tych samych pięciu państwach.