Upał pod lupą inspekcji. Pracodawców czekają kontrole

Państwowa Inspekcja Pracy ma sprawdzać, czy pracodawcy chronią pracowników przed skutkami wysokich temperatur. Z wnioskiem o wzmożone kontrole zwróciła się do Głównego Inspektora Pracy ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Chodzi między innymi o dostęp do napojów, właściwą organizację pracy i zabezpieczenie osób pracujących na zewnątrz.

W związku z prognozowaną falą wysokich temperatur ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zwróciła się do Głównego Inspektora Pracy Marcina Staneckiego o podjęcie wzmożonych kontroli w zakładach pracy. Inspektorzy mają sprawdzać, czy pracodawcy przestrzegają przepisów chroniących pracowników przed skutkami upałów.

Kontrole mają objąć przede wszystkim miejsca, w których praca wykonywana jest w warunkach szczególnie uciążliwych: na zewnątrz, w halach produkcyjnych, magazynach, zakładach przemysłowych, na budowach oraz tam, gdzie wysoka temperatura może bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo zatrudnionych.

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy w czasie upałów jest zapewnienie pracownikom napojów. Przepisy przewidują taki obowiązek, gdy temperatura na stanowiskach pracy w pomieszczeniach przekracza 28 stopni Celsjusza, a przy pracy na otwartej przestrzeni 25 stopni.

Napoje muszą być dostępne nieodpłatnie, stale i w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Pracodawca nie może zastąpić tego obowiązku wypłatą ekwiwalentu pieniężnego.

Państwowa Inspekcja Pracy przypomina również, że przy pracach brudzących, wykonywanych w wysokiej temperaturze albo wymagających odpowiedniej higieny procesów technologicznych pracodawca musi zapewnić co najmniej 90 litrów wody dziennie na każdego pracownika do celów higienicznych.

Obowiązki pracodawcy nie kończą się na zapewnieniu wody. W czasie upałów konieczna jest także odpowiednia organizacja pracy. Dotyczy to między innymi sprawnej wentylacji i klimatyzacji, ograniczenia nadmiernego nasłonecznienia stanowisk, zapewnienia miejsc odpoczynku oraz ochrony osób pracujących na otwartej przestrzeni.

Pracownicy wykonujący obowiązki na zewnątrz powinni mieć możliwość odpoczynku w miejscu zacienionym i zadaszonym. Pracodawca powinien też uwzględnić narażenie na promieniowanie słoneczne w ocenie ryzyka zawodowego i zapewnić odpowiednie środki profilaktyczne, takie jak ochrona głowy, odzież ochronna czy krem z filtrem UV.

W czasie największych upałów pracodawcy mogą wprowadzać rotację na stanowiskach, dodatkowe przerwy albo skrócić czas pracy. Takie rozwiązania nie mogą jednak obniżać wynagrodzenia pracowników.

Jeżeli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania obowiązków. Dotyczy to sytuacji, w których upał, brak zabezpieczeń albo niewłaściwa organizacja pracy mogą realnie narazić zatrudnionego na niebezpieczeństwo.

Nie oznacza to dowolnego opuszczenia stanowiska. Pracownik powinien poinformować przełożonego o zagrożeniu i przyczynie przerwania pracy. Kluczowe znaczenie ma ocena, czy warunki faktycznie powodują bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia.

Wzmożone kontrole Państwowej Inspekcji Pracy mają zweryfikować, czy pracodawcy wywiązują się z obowiązków BHP. Inspektorzy mogą sprawdzać dostęp do napojów, warunki na stanowiskach pracy, zabezpieczenie pracowników przed słońcem, działanie wentylacji i klimatyzacji oraz organizację pracy w czasie wysokich temperatur.

W przypadku naruszeń pracodawca może otrzymać nakaz usunięcia nieprawidłowości, mandat albo zostać skierowany do sądu. W skrajnych przypadkach, gdy zaniedbania narażają pracowników na poważne niebezpieczeństwo, sprawa może mieć także konsekwencje dalej idące niż administracyjne.

Wysokie temperatury mogą prowadzić do odwodnienia, osłabienia, omdleń, przegrzania organizmu i udaru cieplnego. Ryzyko rośnie szczególnie przy pracy fizycznej, w pełnym słońcu, w zamkniętych pomieszczeniach bez wentylacji oraz przy ograniczonym dostępie do wody.

Dlatego służby pracy podkreślają, że upał nie jest jedynie dyskomfortem, ale czynnikiem, który może realnie wpływać na zdrowie i bezpieczeństwo zatrudnionych. Pracodawcy mają obowiązek reagować zanim dojdzie do wypadku lub zasłabnięcia.