„Małpki” trafią do systemu kaucyjnego? Rząd szykuje zmiany

We wrześniu do wykazu prac rządu ma trafić projekt ustawy włączającej tak zwane „małpki” do systemu kaucyjnego. Zapowiedziała to ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz po spotkaniu z ministrą klimatu i środowiska Pauliną Hennig-Kloską. Obecnie małe szklane butelki po alkoholu nie są objęte kaucją.

Zmiany w systemie kaucyjnym były jednym z tematów dodatkowego posiedzenia klubu parlamentarnego Polski 2050, w którym uczestniczyła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska. Po spotkaniu Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz poinformowała, że rozmowy dotyczyły między innymi naprawy systemu kaucyjnego oraz programu „Czyste Powietrze”. 

Najważniejsza zapowiedź dotyczy małych butelek po alkoholu. Według minister funduszy i polityki regionalnej we wrześniu do porządku prac rządu ma trafić ustawa włączająca „małpki” do systemu kaucyjnego. 

Do planowanych zmian odniósł się również wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka. W rozmowie z RMF FM podkreślił, że resort klimatu ma pracować nad tym, aby małe butelki po alkoholu zostały objęte systemem kaucyjnym.

Tak zwane „małpki” to niewielkie szklane butelki z alkoholem, najczęściej o pojemności od 100 do 200 ml. Ze względu na skalę sprzedaży i częste porzucanie opakowań w przestrzeni publicznej od lat są wskazywane jako jeden z widocznych problemów zaśmiecania miast, skwerów, chodników i terenów zielonych.

System kaucyjny w Polsce obejmuje obecnie wybrane rodzaje opakowań po napojach. Do plastikowych butelek o pojemności do 3 litrów oraz metalowych puszek do 1 litra doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku do 1,5 litra kaucja wynosi 1 zł. 

Małe szklane butelki po alkoholu nie są obecnie objęte tym mechanizmem. Oznacza to, że przy ich zakupie konsument nie płaci kaucji, a po opróżnieniu opakowania nie ma finansowej zachęty do zwrotu butelki.

Planowana zmiana miałaby rozszerzyć system o kategorię opakowań, która do tej pory pozostawała poza jego zakresem. Szczegółowe rozwiązania będą znane dopiero po przedstawieniu projektu ustawy.

Włączenie „małpek” do systemu kaucyjnego miałoby ograniczyć liczbę porzucanych butelek i zwiększyć poziom ich zbiórki. Mechanizm kaucji opiera się na prostym założeniu: opakowanie przestaje być odpadem bez wartości, a staje się przedmiotem, za którego zwrot można odzyskać pieniądze.

Takie rozwiązanie może mieć znaczenie nie tylko środowiskowe, ale też porządkowe. Małe butelki po alkoholu często trafiają do koszy ulicznych, na trawniki, pobocza, okolice przystanków i parkingów. W przypadku szkła problemem jest również ryzyko stłuczenia opakowań i pozostawienia odłamków w miejscach publicznych.

Podczas spotkania ministrów poruszono także temat programu „Czyste Powietrze”. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz poinformowała, że do czerwca ma być gotowe 1,5 mld zł z programu do rozliczenia z Unią Europejską. 

Program „Czyste Powietrze” jest jednym z najważniejszych instrumentów wsparcia wymiany źródeł ciepła i poprawy efektywności energetycznej budynków. W ostatnich miesiącach wokół jego funkcjonowania pojawiały się dyskusje dotyczące finansowania, rozliczeń i sprawności obsługi beneficjentów.

Na razie zapowiedź dotycząca „małpek” ma charakter politycznej deklaracji. Kluczowy będzie projekt ustawy i konkretne przepisy określające, jakie opakowania zostaną objęte kaucją, ile wyniesie opłata, gdzie będzie można oddać butelki i od kiedy nowe zasady miałyby obowiązywać.

Jeżeli projekt trafi do porządku prac rządu we wrześniu, będzie to pierwszy formalny krok do rozszerzenia systemu kaucyjnego o małe szklane butelki po alkoholu. Ostateczny kształt zmian będzie zależał od decyzji rządu, konsultacji oraz przebiegu prac legislacyjnych.