Nie żyje por. Edward Ciupak „Mały”. Odszedł ostatni podkomendny „Zapory”

W wieku 97 lat zmarł por. Edward Ciupak ps. „Mały” – żołnierz Armii Krajowej, uczestnik powojennego podziemia niepodległościowego i więzień polityczny okresu komunistycznego. Informację o jego śmierci przekazało sołectwo Nasutowo, a potwierdził ją wicestarosta białogardzki Dominik Kołodziejski.

Edward Ciupak urodził się 14 grudnia 1928 roku w Wólce Ratajskiej. Już jako 15-letni chłopiec wstąpił do struktur Armii Krajowej, angażując się w działalność konspiracyjną podczas II wojny światowej. Po wkroczeniu Armii Czerwonej uniknął zatrzymania i kontynuował walkę w szeregach Narodowych Sił Zbrojnych, przyjmując pseudonim „Mały”.

Służył między innymi w zgrupowaniu mjr. Hieronim Dekutowski i był jego ostatnim żyjącym podkomendnym. Po zakończeniu działań zbrojnych ujawnił się przed komunistycznymi władzami 11 kwietnia 1947 roku. Nie przyniosło mu to jednak wolności – już dziesięć dni później został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa.

Sąd w Lublinie skazał go na 15 lat więzienia. Karę odbywał w kilku zakładach karnych, w tym również w karnej kompanii górniczej w kopalni Dymitrow. Na wolność wyszedł dzięki amnestii, jednak prześladowania nie ustały. W 1962 roku ponownie został zatrzymany za udzielanie pomocy żołnierzowi podziemia Andrzejowi Kiszce ps. „Leszczyna” i ponownie skazany – tym razem na pięć lat więzienia.

Łącznie Edward Ciupak spędził za kratami 14 lat. Jak podkreślił wicestarosta Dominik Kołodziejski, była to cena, jaką zapłacił za wierność Polsce i ideałom niepodległościowym. Mimo wieloletnich represji nigdy nie wyrzekł się swoich przekonań, pozostając symbolem niezłomności, odwagi i patriotyzmu.

Za swoją służbę i działalność został uhonorowany licznymi odznaczeniami państwowymi. Wśród nich znalazły się m.in. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Medal „Pro Bono Poloniae”.

Por. Edward Ciupak zmarł 5 lipca 2026 roku. Mieszkał w Nasutowie. Jego odejście oznacza zamknięcie kolejnego rozdziału historii pokolenia żołnierzy, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie pogodzili się z utratą niepodległości i przez lata ponosili konsekwencje swojej walki o wolną Polskę.

PAP, opr. tom